Kelderen kan ouderwets of hip

Hoewel veel beleggers geadviseerd was hun GSM voor de zekerheid toch maar mee te nemen naar Marbella, is de beurs de zomer toch zonder al te veel kleerscheuren doorgekomen. Tussen 1 juli en eind augustus hield de AEX-index zich staande rond de 570 punten. Het grote drama bleef uit, maar wie wilde schrikken kwam, gezien onderstaande bloemlezing, toch aan zijn trekken.

Op 20 juli moest ASML na een recordreeks met 6 procent naar beneden nadat bestuurder Maris zei dat de winst in 1999 hetzelfde zal zijn als in 1998. Een week later viel KLM met 6 procent na een uitgelekte notitie waarin gewaarschuwd werd voor tegenvallende winst, maar de maatschappij wist zich snel te herstellen. Sphinx ging op 4 augustus 10 procent onderuit nadat de EC aankondigde een onderzoek te doen naar de overname van Sphinx door het Finse Sanitec. Drie dagen later kelderde Elsevier met 9,5 procent na teleurstellende halfjaarcijfers en de mededeling dat over 1999 geen winstgroei wordt verwacht. Dat was ook het geval bij Ahrend, drie dagen later, dat 10 procent verloor. Hagemeyer kelderde op 26 en 27 augustus in totaal 14 procent na bekendmaking van een halfjaarverlies van 200 miljoen. Sinds First Pacific zijn belang van 40 pct van de hand deed in maart, is de koers gehalveerd en de winststijgingen van 15 procent per jaar onder voormalig bestuurder Land lijken verleden tijd. Op 1 september volgde er een parallelval van detacheerder Brunel, die een verlaagde winstverwachting moest bekopen met een koersval van 12 procent, en TNT Post Groep die 7 lager noteerde nadat nadat de winstgroei in het eerste halfjaar wat tegenviel en topman Scheepbouwer fusiemogelijkheden danig afzwakte.

Wat heeft al dit onheil gemeen? Per saldo gaat het meestal om het wegvallen van een speculatief element in de koers: overnames die niet door dreigen te gaan of het afzwakken van geruchten halen de lucht uit de koers die er kort tevoren juist op de beurs was ingeblazen. Of de beloofde groei van de winst per aandeel blijkt niet of nauwelijks gerealiseerd. Er was heel veel toekomst in de koers verdisconteerd, en plots zag die toekomst er anders uit.

Ondanks het feit dat de AEX-index sinds begin dit jaar nauwelijks is gestegen, zijn de koersen relatief wel hoger dan toen. De rente op de kapitaalmarkt stond begin dit jaar nog onder de vier procent maar is nu beland op een niveau van vijf procent of meer. Dit betekent dat de relatieve waardering van de aandelenmarkt tegenover obligaties op een record is beland. Zoals in bijstaande grafiek te zien is, wordt nu voor AEX-fondsen gemiddeld ruim 30 maal de winst per aandeel betaald.

Het `nieuwe instorten' heeft te maken met het tegenvallen van dergelijke hoge verwachtingen. Maar naast hip kelderen, kan ouderwets instorten ook altijd nog. De grootste koersval van deze zomer komt voor rekening van NBM Amstelland, dat donderdagochtend de overzichtelijke melding van een 43 procent lagere halfjaarwinst moest bekopen met een koersval van 20 procent.

    • Maarten Schinkel