Keizer Herman van Veen heeft geen kleren aan

Herman van Veen speelt in de tweede speelfilm die hij schreef en regisseerde zelf de schurkenrol, van een struikrover die zich uitgeeft voor een alchemist. Zo verstrekt hij zich toegang tot het hof van de koning van Haland, vermoordt alle getuigen die hem zouden kunnen ontmaskeren en neemt ten slotte de plaats in van de koning.

Gewetenloze materialisten hebben de halve wereld, lijkt de moraal, maar ook dat `dood geen dood is en leven nooit alleen maar leven'. Door een speciale schelpenbril kan immers de ziel waargenomen worden, in de vorm van een vlinder met dezelfde kleur als de ogen van de overledene.

Nachtvlinder is een sprookjesachtige allegorie, die het new age-gedachtegoed van de cabaretier en levensfilosoof uitdraagt, met op de eindcredits een dankwoord aan Irene van Lippe-Biesterfeld. Daarover kun je je schouders ophalen, maar de schare liefhebbers van Van Veens nostalgie naar de Middeleeuwen en naar een meer vergeestelijkt universum verdient een betere film dan Nachtvlinder geworden is.

Nog meer dan bij zijn debuutfilm Uit elkaar (1979) is Van Veen verzand door een totaal gebrek aan zelfkritiek. Als een sprookjeskoning lijkt de regisseur van de door zijn eigen bedrijf Harlekijn Holland geproduceerde film nooit tegengesproken te worden. Niemand kon of durfde zeggen dat de keizer geen kleren droeg. Nachtvlinder voldoet niet aan minimale eisen van professionaliteit, op het gebied van scenario, acteertechniek, geluidskwaliteit, montage en ga zo maar door. Het is lang geleden dat in een Nederlandse speelfilm totaalshots, nasynchronisatie en een vertellersstem onvolkomenheden in de geluidstechniek moesten opvangen. Sommige acteurs en actrices, zoals soapster en dochter van de regisseur Babette van Veen of Fred Delfgaauw als de koning, zijn erbarmelijk, anderen (factotums uit de Nederlandse filmhistorie als Ramses Shaffy en Jules Croiset, maar ook Van Veen zelf) slaan met hun gebeeldhouwde présence het semi-professionele gestuntel van sommige tegenspelers morsdood.

Het toch al moeilijk te volgen verhaal kan alleen begrepen worden door talloze bruggetjes in het commentaar.

De enige plek waar Nachtvlinder tot in lengte van dagen met succes vertoond zou kunnen worden is Het Land van Ooit. In de bioscoop heeft dit misbaksel niets te zoeken. Des te tragischer is de historische positie van Van Veens film als de eerste productie die mocht profiteren van de gunstige fiscale faciliteiten voor Nederlandse speelfilms. Kennelijk toetst het ministerie van Economische Zaken bij het verlenen van een speciale licentie om voordelig belast te worden niet de ambachtelijke professionaliteit van de productie. Daardoor ligt de weg nu wijd open voor ondernemers die de kosten van hun louche flops deels met publieke middelen willen dekken, zonder dat de Nederlandse filmcultuur daar enige baat bij heeft.

Door technische problemen kon de recensie van `Nachtvlinder' niet geplaatst worden op de pagina Film en Video van afgelopen woensdag.