Hoera de koersen dalen!

Ruim twee jaar geleden begon Thomas (15 jaar) te beleggen in aandelen, met geld van zijn grootouders. Ieder maand stopt hij 50 gulden in een beleggingsfonds dat zich beperkt tot Nederlandse aandelen. Hij belegt dan tevens flink wereldwijd, omdat grote Nederlandse bedrijven overal actief zijn.

Een bepalende factor is de verhouding tussen de gulden en de munteenheden van andere landen, want onze bedrijven berekenen hun resultaten in guldens en de Amerikanen doen dat bijvoorbeeld in dollars. Die luie manier van beleggen voor de lange termijn, met een periodiek vast bedrag, heet middelen.

Thomas klaagt. De afgelopen jaren presteert zijn fonds onder de maat, vindt hij. Is het daarom niet beter om over te schakelen naar een fonds dat het beter doet, vraagt hij. Bijvoorbeeld een wereldwijd fonds dat gemiddeld 8 procent netto per jaar maakt, zoals wel eens wordt verondersteld in voorzichtige berekeningen in deze rubriek.

Zijn klacht is niet helemaal terecht. Zijn fonds doet het niet zo goed, maar dat is korte termijn denken. Wie middelt koopt automatisch meer aandelen als de koersen dalen. Gaan ze daarna omhoog, want daar ga je vanuit als belegger, dan profiteer je met meer stukken van die stijging dan iemand die ieder maand een vast aantal aandelen koopt. Dus een middelaar denkt in stilte: Hoera de koersen dalen!

Of een wereldwijd fonds het op termijn beter doet dan een op Nederland gericht beleggingsfonds, kan niemand voorspellen. Het gemiddelde van 8 procent is maar een aanname, want in werkelijkheid ligt het percentage over de afgelopen jaren veel hoger. Over een periode van tien, twintig jaar daalt het gemiddelde en komt ongeveer in de buurt van 8 procent schoon, en vuil iets hoger.

Geen enkel fonds maakt echter per jaar precies het gemiddelde: de rendementen gaan op een neer in de loop van de jaren. Des te hoger en dieper de uitslagen zijn, des te risicovoller het fonds is. Want wanneer je al je geld ineens (dus niet middelt) net op een hoogtepunt investeert, slaap je niet rustig als jouw fonds daalt. En andersom voel je je een hele piet, wanneer je laag koopt en vervolgens de koersen ziet oplopen.

Hoe vind je de weg in fondsenland? Door te praten met je bank, als die tenminste niet volledig is overgeschakeld op zo'n kille telefonische orderlijn of een serie slome internetpagina's, waar ze zo opschepperig over doen. Gewoon een man of vrouw waar je een goed gesprek mee kan voeren.

Die persoon zal zijn bureaula opentrekken en daar vast de donderdag verschenen NYFER Beleggingsgids 1999 uithalen voor de laatste stand in fondsenland. Nyfer is het onderzoeksbureau van de universiteit Nijenrode, en de gids kost 250 gulden. Te bestellen: tel. 0346 - 261641, fax 0346 - 291671, e-mail nyfer@ny-fer.nl. Misschien kunnen ze in Breukelen eens nadenken over een goedkope, -slanke versie voor het beleggersvolk met de pet.

De presentaties en prestaties van 229 (!) beleggingsfondsen die langer dan drieënhalf jaar actief zijn, vormen de hoofdmoot van de gids. Niet opgenomen zijn fondsen van verzekeraars, waarin je alleen kan deelnemen na het afsluiten van een levensverzekering. Op 1 juli stonden er bij De Nederlandsche Bank, de wettelijke toezichthouder op de fondsen, 478 beleggingsinstellingen ingeschreven. Totale waarde van alle beleggingen: circa 170 miljard gulden. Het fondsenregister van de bank op internet staat op: www.dnb.nl.

Er zijn allerlei beleggingsfondsen. Een grove, bekende onderverdeling is deze: voor aandelen, obligaties, onroerend goed, liquiditeiten en gemengde waarin de andere vier worden gecombineerd. De aandelenfondsen worden onderverdeeld naar wereld(deel), regio of land: wereldwijd, Europa, Noord-Amerika, Japan, Verre Oosten en Nederland. En obligaties verdeeld naar: rentegroei, fictief rende-ment en fiscale beleggingsinstellingen.

Nyfer heeft dit jaar ook de fondsbeheerders (de bedrijven) beoordeeld. De Ohra en KBC Bank weten risico en rendement het beste te combineren. Zij horen met twee (van hun zes opgenomen) fondsen tot de beste drie in een categorie. Achmea, de Generale Bank en Van Lanschot vormen de middenmoot. ABN Amro, Robeco en ING blijven hen net voor. Templeton, Delta Lloyd, Fortis en Fleming krijgen een onvoldoende van de Nyferkeurmeesters.

Is deze beoordeling terecht? Niet helemaal, als je redeneert vanuit iemand die in slechts een of enkele fondsen wil beleggen. Nyfer kijkt naar het aantal keren dat een bedrijf bij de beste of slechtste drie in twaalf verschillen-de categorieën behoort en relateert die prestaties aan het aantal beoordeelde van dat bedrijf. Wie dus veel fondsen op de markt brengt (zoals ABN Amro en Robeco) en niet overal goed in presteert, valt terug.

Maar wanneer je alleen wereldwijd wilt beleggen, gemengd of Nederlands, doen de andere fondsen van je bank er niet toe. Het lijkt alsof je zegt Feyenoord is kampioen, maar we zetten ze een paar plaatsen terug omdat ze meer doelpunten tegen hebben dan enkele andere teams.

Door alleen te kijken naar de keren dat een beheerder bij de beste drie zit, ziet de ranglijst er zo uit: ABN Amro (11 keer), Robeco (7), Fidelity Investments(6) en Ohra, KBC Bank, de Holland Beleggingsgroep, ING Bank en Fleming (alle 2). De overige beheerders haalden eenmaal de top.

De rubriek Gezin in Zaken (in de krant van zaterdag 4 september, pagina 19) vermeldt een verkeerd telefoonnummer en e-mailadres van Nyfer. De juiste gegevens zijn: 0346-291641 en nyfer@nyfer.nl.