EROSIESCHADE DOOR LANDBOUW IN WISCONSIN VALT MEE

Landbouw gaat, zeker in heuvelachtig gebied, gepaard met erosie. Bepaalde technieken, zoals het ploegen evenwijdig aan de hoogtelijnen, kunnen dat proces vertragen, maar niet stopzetten. Het gevolg is dat juist de vruchtbare bodem steeds verder wordt afgeërodeerd, ten koste van de landbouw-opbrengsten en, in het ergste geval, het volledig veranderen van een landbouwgebied is een woestijnachtige omgeving. Berucht in dit kader zijn de `dust bowls' uit de jaren dertig in de Verenigde Staten.

Stanley Trimble, hoogleraar geografie aan de Universiteit van Californië en tevens boer in Tennessee, heeft in een landbouwgebied in Wisconsin onderzocht hoe ernstig die erosie nu eigenlijk is (Science, 20 aug). Hij richtte zijn aandacht op een gebied van zo'n 360 km², dat dient als `opvangbekken' voor het op het omringende heuvelgebied geërodeerde materiaal – immers, waar materiaal wordt geërodeerd, moet elders materiaal worden afgezet en het meeste materiaal blijkt te worden afgevoerd via water. Trimble onderzocht literatuur- en veldgegevens over 140 jaar sedimentatie in het onderzoeksgebied. Op grond van uitermate gedetailleerde gegevens komt hij tot de conclusie dat de erosie in het door hem onderzochte gebied veel minder sterk is dan tot nu toe als vaststaand werd aangenomen.

Na de komst van de eerste blanken, in het midden van de vorige eeuw, was er aanvankelijk nog weinig erosie in het omringende met gras bedekte gebied, en was de sedimentatiesnelheid in zijn `opvangbekken' gering. Die snelheid nam vervolgens, door de op gang komende landbouw, toe op het eind van de vorige eeuw, met zeer grote uitschieters in de jaren twintig en dertig van deze eeuw. Vervolgens nam de sedimentatiesnelheid weer af doordat de erosie verminderde als gevolg van overheidsmaatregelen die onder meer betrekking hadden op de wijze van ploegen. Tussen 1970 en 1990 bedroeg de waarde zelfs nog maar zo'n 6 procent van de piekwaarde.

Die zeer lage erosiesnelheid heeft ongeloof opgeroepen, maar niemand kan aangeven dat Trimble fouten in zijn metingen, redeneringen of conclusies heeft gemaakt. Sceptici menen dat zijn onderzoeksgebied wellicht niet representatief is, maar ze kunnen daarvoor geen argumenten aandragen. Het is niet ondenkbaar dat de gebruikelijke opinie over sterke erosie van de bodem als een onlosmakelijk gevolg van landbouw, zal moeten worden herzien.(A.J. van Loon)