Een mafiabaas aan de Prozac

Dat de moeder en de oom van de hoofdrolspeler aan het eind van een eerste aflevering klagen over het verlies van oude waarden, is niet ongewoon in dramaseries. Als de oom vervolgens het idee opwerpt zoonlief dan maar om zeep te helpen en de moeder daarbij half-instemmend zwijgt, hebben we te maken met een mafia-soap.

The Sopranos van HBO, die als kabelmaatschappij niet wordt gehinderd door de Amerikaanse televisiecensuur, is de sensatie van het afgelopen seizoen. De serie ontving dit jaar zeven Emmy's, de hoogste Amerikaanse tv-onderscheiding. Niet ten onrechte, want The Sopranos slaagt erin een nieuwe toon aan te slaan in het tot het bot afgekloven genre van het mafia-epos. Je kunt als tv-maker de mafia romantiseren, klinisch portretteren of belachelijk maken. In The Sopranos gebeurt van alledrie een beetje, op zeer frisse wijze.

Mafiabaas-tegen-wil-en-dank Tony Soprano uit New Jersey zit in de `afvalverwerking'. In de eerste aflevering, die vanavond wordt vertoond, krijgt hij een paniekaanval bij het zien van wilde eendjes in zijn privé-zwembad. Een mafiabaas mag niet huilen, dus neemt hij stiekem zijn toevlucht tot de sofa van de psychotherapeut. Anders dan in de succesfilm Analyze This is dat geen grap op zich, maar een manier om het verhaal te vertellen.

Via de monologen van Tony komen we te weten dat de Sopranos een licht disfunctioneel gezin zijn. Tony is getrouwd met Carmelia, die een schijn van normaliteit probeert op te houden, maar vanwege Tony's werkkring vaak van hem dreigt te vervreemden. Zijn puberdochter Meadow is opstandig, zijn 13-jarige Nintendo-zoon Anthony jr. heeft geen idee wat er om hem heen gebeurt. Tony's leven wordt verder zuur gemaakt door zijn lievelingsoom Junior, die maar niet kan verkroppen dat hij opzij is geschoven, en zijn zure moeder Livia, een veel zwartere weduwe dan ze aanvankelijk lijkt te zijn.

Tony doet gewoon `zijn ding'. Een schuldenaar molesteren, een rivaal uit het Oostblok in mootjes laten hakken, op terrasjes misdaden beramen – allemaal routine. Wat Tony ineen doet storten, is zijn `eerste' familie. Zoals moeder Livia die hem dagelijks onder verwijten begraaft, of oom Junior die koste wat kost een moord wil plegen in het restaurant van Tony's jeugdvriend Artie. Om te voorkomen dat Artie door die aanslag zijn vaste klantenkring verliest, steekt Tony het restaurant maar in brand voordat zijn oom kan toeslaan. Kan zijn vriend in elk geval het verzekeringsgeld opstrijken. Als Artie later snikkend op Tony's barbecue verschijnt, probeert die zichzelf ervan te overtuigen dat hij `the right thing' heeft gedaan.

Dat is Tony Soprano, een bulldozer die over alles heen dendert in zijn pogingen de vele problemen op te lossen die iedereen op zijn brede schouders kantelt. En een capo aan de Prozac die op de keper beschouwd niet veel verschilt van een doorsnee depressieve sappelaar van middelbare leeftijd uit de buitenwijk.

The Sopranos valt vooral op door het terloopse huwelijk van mafia-romantiek en het alledaagse. Tony en zijn menagerie zijn tegelijk karikaturen en echte mensen. De sluwe joodse raadsman, Tony's lijvige `soldaten' die in toerbeurt The Godfather citeren, de corrupte agent die in een zee van drank en gokschulden het hoofd boven water tracht te houden, de lievelingsneef Christopher, die steeds nieuwe problemen veroorzaakt door zijn impulsiviteit en zijn streven `made guy' van de mafia te worden. Het zijn karakters die je al eens ergens gezien hebt, maar niet in de soap-achtige context van The Sopranos.

Het is regisseur David Chase gelukt de kijkers iets voor te schotelen wat ze nog niet eerder zagen. Actrice Edie Falco (Carmelia) zegt over The Sopranos: ,,Het is een dramaserie en ook een soort komedie. Ik weet niet wat het is. Mensen zeggen: het was fantastisch, maar moet ik erom lachen om het serieus nemen?''

Dat mag de kijker vanavond zelf bepalen. The Sopranos is een regelmatig bezoek aan het ten onrechte versmade Net5 in elk geval absoluut waard. Vanavond komt u al te weten wat er zo beangstigend is aan wilde eenden.

The Sopranos, zondag, Net5, 21.55-23.00u.