BORSTONDERZOEK

Het Rotterdamse borstkankeropsporingscentrum voor 40- tot 50-jarige vrouwen moest eind 1997 dicht omdat het ministerie van VROM vergunning had geweigerd. Nog geen anderhalf jaar later zijn nu de resultaten van twee grote Engelse onderzoeken gepubliceerd die aantonen dat screening vanaf 45 jaar zinvol is. Vanaf 40 was dat al eerder (1997) in Zweden bewezen.

Minister Borst weigerde de vergunning op grond van een advies van onze nationale heilige koe, de Gezondheids Raad (GR). De Zweden toonden precies datgene aan wat door de minister als voorwaarde was gesteld, namelijk sterftedaling in een gerandomiseerde studie, maar de GR stelde dat de resultaten uit Zweden niet overeenkwamen met die van diverse andere eerder gepubliceerde onderzoeken waaruit géén sterftedaling was gebleken.

Een van die adviseurs liet zich zelfs in een discussie ontvallen dat de resultaten van de Zweden zo veel beter waren dan die van anderen en dat ze daarom moeilijk te accepteren zijn - ondanks hun statistische significantie. Het kan er blijkbaar bij ons niet in dat de Zweden gewoon betere screening dokters zijn. Ik ben benieuwd of de Engelsen met hun positieve resultaten nu ook verdacht worden verklaard.

In het berichtje op 12 juni in de bijlage W&O wordt geen gewag gemaakt van de bijzondere Rotterdamse inspanning van de afgelopen tien jaar voor het screenen van jongere vrouwen en het paternalistische beleid van VROM. Wel wordt een redactioneel commentaar uit de `Lancet' aangehaald, met het ouwe liedje: wegen de voordelen wel op tegen de nadelen? ``Nog meer langlopende onderzoeken leveren geen nieuwe argumenten meer om een ferme beslissing te nemen over het aanbieden van borstkankerscreening aan vrouwen jonger dan 50.'' Het commentaar gaat lijnrecht in tegen het advies van het Nationale Kankerinstituut van de VS, dat vrouwen van 40 tot 50 jaar aanraadt jaarlijks of om de twee jaar een mammogram te laten maken.

Nu de mogelijkheid de sterftekans te verminderen door middel van mammografische screening ook voor jongere vrouwen vaststaat, kan die groep dezelfde aanspraken maken op aanbod van screening als de oudere vrouwen. Daar proberen de Nederlandse politici nu onderuit te komen met dezelfde argumenten die destijds - tenslotte zonder succes - zijn gebruikt om de deelname van vrouwen boven de 70 tegen te houden.

Voor de deelneemsters aan het Rotterdamse screening-programma voor 40-50jarigen bestond er geen dilemma. Voor hen heeft het al die jaren gefunctioneerd zonder overheidssubsidie. De deelneemsters betaalden zèlf de kosten. Zij beslisten zèlf of ze zich wel of niet regelmatig zouden laten onderzoeken in een gespecialiseerd screeningscentrum. Die mogelijkheid is hun nu ontnomen. Wat mij het meest verontrust is dat er geen protesten zijn gekomen van Nederlandse vrouwen. In andere landen, zowel in Europa als in de VS, zijn er grote, militante vrouwengroepen die zelfbeschikking over buik, ziel en gezondheid eisen èn verkrijgen. De Nederlandse vrouwen zijn blijkbaar nog niet zo ver.