Trouw aan de tribune

De legendarische voetballer Kick Smit (1911-1974) was `een grootheid', schrijft zijn opvolger bij Oranje, Kees Rijvers, in het voorwoord van het smaakvol uitgegeven Kick Smit. En altijd wat onderschat, vermoedelijk door zijn bescheidenheid. Terwijl een vedette als Faas Wilkes veel meer zijn eigen kwaliteiten uitventte, sprak Smit liever met zijn voeten. Hij beschikte over een fabuleuze traptechniek, een goed spelinzicht en een enorm loopvermogen. Overal op het veld was hij te vinden, en daarom werd hij ook wel `de swerver' genoemd. Maar Smit maakte vooral doelpunten: 26 in 29 interland-wedstrijden. Dat is twee meer dan Marco van Basten.

Al ruim voor de oorlog was Smit de eerste Nederlandse amateur die de kans kreeg in het buitenland profvoetballer te worden. In het diepste geheim speelde hij proefwedstrijden in Engeland, onder andere bij Wolverhampton Wanderers (anderen spreken over Arsenal). Ondanks een lucratieve aanbieding van de `Wolves', bleef hij bij Haarlem. De KNVB-bonzen wilden dat Smit als amateur voor het Nederlands Elftal kon blijven spelen. Ze beloofden hem steun na zijn carrière, maar die bleef uit. Jaren later zei Smit over zijn Engelse avontuur: `Het is echt wel fout geweest dat ik het niet heb gedaan.' In 1946 maakte Smit Haarlem kampioen, het grootste succes uit de lange clubhistorie. Mocht de club een nieuw stadion betrekken, dan zou het niet meer dan logisch zijn wanneer Kick Smit de naamgever werd, bepleiten de auteurs van dit boekje terecht. `De swerver' zou dan eindelijk thuiskomen.

Een tweede bijdrage aan de sportgeschiedschrijving is Op Houtrust geen zegen,het verhaal van de verdwenen profclub Hollands Sport uit Den Haag (1954-1971), en het stadion Houtrust, waar de club bijna onoverwinnelijk was en Nederland in 1913 voor het eerst Engeland versloeg. De geboorte van Holland Sport valt samen met die van het betaalde voetbal in Nederland in 1954. Voordat de club samen met ADO (Alles Door Oefening) fuseerde tot FC Den Haag, werd Holland Sport in 1955 bijna de eerste Nederlandse vertegenwoordiger in de Europacup. Maar de groen-witten achtten zich niet rijp voor dat avontuur en bovendien hield de KNVB vast aan een van de afdelingskampioenen: PSV. Holland Sport speelde het grootste gedeelte van zijn bestaan in de Eerste Divisie. Van de promotie naar de Eredivisie in 1968 had het niet lang plezier. Een paar jaar later ging de club ten onder.

Bestuurslid en geldschieter Hans Kattenburg houdt vol dat hij Holland Sport had kunnen redden. De benodigde 300.000 gulden had hij `zo op tafel gegooid'. Maar de tegenkrachten waren te groot. Van de contractspelers konden er slechts vijf bij de gefuseerde club terecht. De cultuurverschillen tussen het `losse' Holland Sport en het veel keuriger ADO bleken aanzienlijk. Supporters die wel naar Houtrust gingen, gingen niet naar Het Zuiderpark van ADO.

De nieuwe club was een zielloos product dat telkens van naam veranderde en nu als ADO Den Haag in de Eerste Divisie meehobbelt. Zo'n vereniging laat zich moeilijker liefhebben dan Holland Sport, waarvan de tribune tot aan de sloop van Houtrust in 1973 vrijwillig werd schoongehouden door een supporter uit Spoorwijk.

Het verhaal van de club wordt veelal verteld aan de hand van herinneringen van betrokkenen. Een register ontbreekt gelukkig niet, maar wel – en dat hoort niet in een dergelijke geschiedschrijving – uitslagentabellen en lijstjes met eindstanden, spelers en topscorers.

Nando Boers e.a.: Kick Smit,

de Haarlemse voetballegende.

De Vrieseborch, 64 blz. ƒ19,50

Hans Pars en Rob Langeveld:

Op Houtrust geen zegen. Opkomst en ondergang van Holland Sport.

De Nieuwe Haagsche, 348 blz. ƒ65,-