Nieuwe topman NBM moet puinruimen

NBM-Amstelland maakte gisteren een winstdaling van 43 procent bekend. Reden: een combinatie van tegenvallers. Domme pech of grove onderschatting? Beleggers hebben hun straf al uitgedeeld.

In de bestuurskamer van bouwbedrijf NBM-Amstelland wordt het tijd voor een ander spreukenbordje aan de muur. Het geruststellende motto `Alles komt altijd op zijn pootjes terecht', dat tot nu toe leidraad voor het concern lijkt geweest, is onderuitgehaald.

Een combinatie van vertragingen en tegenvallende opdrachten in Nederland en van ontoereikend toezicht bij de enige buitenlandse dochter dwong NBM-Amstelland gisteren tot bekendmaking van een ,,dramatische winstval'' over de eerste helft van dit jaar. Terwijl analisten zonder voorbehoud rekenden op voorzetting van de winstgroei (57 procent in 1998), bleek het resultaat 43 procent lager uitgevallen.

Aan bestuursvoorzitter J. van Bussel, die dit voorjaar de leiding overnam van de wegens ziekte vertrekkende A. Baar, was gisteren de onaangename taak pers en analisten uit te leggen waar die plotselinge winstval vandaan is gekomen. En of dit een voorbode is van zeven magere jaren. Dat laatste is niet het geval, zo herhaalde Van Bussel gisteren meermalen. De slechte resultaten in de eerste zes maanden zijn volgens hem veroorzaakt door incidentele factoren, al tekende hij daarbij aan dat je over de betekenis van dit begrip kunt twisten.

De rampspoed bij NBM-Amstelland valt volgens de nieuwe topman (afkomstig van bierbrouwer Kronenbourg) uiteen in vier ,,incidenten''. Als eerste noemde hij de slechte gang van zaken bij het railbedrijf, onderdeel van de divisie bouw & infra. Het railbedrijf, in 1997 overgenomen van NS, blijkt veel minder opdrachten binnen te halen dan verwacht. Door onderbezetting kromp het bedrijfsresultaat hier met 15 miljoen gulden in.

De tweede tegenvaller, eveneens bij de divisie bouw & infra en bij projectontwikkeling, hangt samen met vertragingen bij bouwprojecten in Rotterdam, Zaandam en Groningen. Omdat een groot deel van de kosten bij dergelijke projecten vooraf wordt gemaakt leidt een latere start tot interen op het bedrijfsresultaat, in dit geval met 9 miljoen. Samen verdienden beide divisies bijna 29 miljoen gulden minder op hun bedrijfsvoering. Omdat de divisie handel & industrie wel een stijging wist te boeken kwam het concernresultaat op 25,1 miljoen lager uit. Een daling van 17 procent.

Dat de nettowinst nog sterker daalde (43 procent, tot 55 miljoen gulden) komt door de laatste twee dompers. De integratie van de NBM-bedrijven met die van het in 1998 ingelijfde Wilma (bouw en projectontwikkeling) blijkt aanzienlijk lastiger dan de bestuurstop van NBM-Amstelland had gedacht. ,,We hebben ons daar op verkeken'', gaf Van Bussel gisteren toe. Om alles in goede banen te kunnen leiden heeft het bedrijf nu een voorziening van 21,2 miljoen gulden opgenomen voor reorganisaties en saneringen.

Ook de problemen in Duitsland zijn groter dan voorzien. Vorig jaar werd daar al een verlies geleden van 26 miljoen gulden. Dit jaar komt daar nog eens naar verwachting zo'n 20 miljoen bij. Erger is dat NBM-Amstelland er na boekenonderzoek achter is gekomen dat de Duitse dochter vlak voor de volledige consolidatie eind 1997 in het wilde weg heeft geïnvesteerd en dat de portefeuilles met orders en grondvoorraden veel minder goed waren dan voorgespiegeld. ,,Er zitten bijvoorbeeld gronden bij die in natuurgebieden blijken te liggen. Daar kun je dus niets mee'', zei financieel bestuurder J. van Dongen gisteren.

Omdat de NBM-leiding er weinig vertrouwen in heeft dat de Duitse markt snel aantrekt heeft het bedrijf besloten de activiteiten daar fors in te krimpen. Vooruitlopend daarop is besloten 58,6 miljoen gulden af te boeken op de activa van de Duitse dochters (NBM-Amstelland Projektentwicklung & Immobilien en GFG, Gesellschaft für Grundbesitz). Van dit laatste merken de aandeelhouders niets, omdat de afboeking niet via de winst- en verliesrekening loopt maar ten laste komt van het eigen vermogen. Reden hiervoor is volgens Van Dongen dat de afboeking op de portefeuilles moet worden gezien als `pre-acquisition costs' – een soort goodwill.

De opeenstapeling van tegenvallers bij NBM-Amstelland, dat binnen en buiten de bouwbranche als een lichtend voorbeeld geldt, roept de vraag op wat er is misgegaan. Domme pech? Een te trage reactie van een concernleiding die kampte met toenemende afwezigheid van voormalig topman Baar, geplaagd door ziekte en de commotie rond zijn vermeende rol in de beursfraudezaak? Een laconieke houding? ,,We hebben bij die projecten met vertraging tot op het laatst gedacht dat het wel op tijd goed zou komen'', zei Van Dongen gisteren.

Bestuursvoorzitter Van Bussel, die zich als nieuwkomer in de branche nog niet door kritiek aangesproken hoeft te voelen, hield het gisteren voorzichtig op ,,voortschrijdend inzicht'' bij de top over de omvang van de problemen. Zelf heeft hij de eerste helft van dit jaar vooral gebruikt om het bedrijf te leren kennen. Toen werd hem naar eigen zeggen al wel duidelijk dat bijvoorbeeld de integratie met Wilma niet soepel verliep. ,,Wellicht heb ik te laat aan de bel getrokken'', aldus Van Bussel. Dat zullen de beleggers, die het aandeel gisteren met bijna 20 procent zagen kelderen, met hem eens zijn.