Doping

Vorige maand werd bekend dat de FIDE is toegelaten tot het IOC en dat het schaken daarmee officieel een olympische sport is geworden. Dat lijkt een aardig initiatief, maar de vraag is natuurlijk wat er met de doping gaat gebeuren, of liever gezegd met de dopingcontroles. De oorbaarheid van dopinggebruik is in het schaakspel nooit een serieuze kwestie geweest, maar dat zou wel eens kunnen veranderen als de FIDE wordt gehouden aan de reglementen van het IOC. Moeten wij het beleven dat Kortsjnoj op zijn 67ste op zijn urine wordt gecontroleerd, of dat er bij Jan Timman onverwacht een overvalcommando op de stoep staat om hem een buisje te laten volpissen?

De jacht op doping heeft zo langzamerhand beschamende proporties aangenomen. Sportwedstrijden gaan tegenwoordig gepaard met een heel medisch circus van bloed- en pisonderzoek. Er is geen sportevenement meer zonder een laboratorium. De ware concurrentieslag speelt zich niet meer af op het veld of in het zwembad, maar tussen de sporters die de ingenomen middelen willen maskeren en de onderzoekers die de ingenomen middelen willen opsporen. Wetenschap is nooit te beroerd geweest om zich te laten gebruiken voor oneigenlijke doelen.

De dopingcontroles hebben de sport op twee manieren kwaad gedaan. In de eerste plaats is de sport er door gecriminaliseerd. Overtreders worden bestraft, beboet en uitgesloten. Soms worden zij zelfs als misdadigers van hun bed gelicht. Daarnaast zie je dat de sport in hoge mate infantiliseert. Volwassen mensen worden behandeld als kleine kinderen die iets stouts hebben gedaan.

Ik probeer mij voor te stellen hoe het zou zijn als de politie bij mij voor de deur zou staan om te controleren of ik dit stukje wel helemaal `schoon' geschreven heb. Het interesseert u niets hoe ik mijn stukjes bij elkaar schrijf, zo lang u ze maar enigszins de moeite waard vindt. Hetzelfde gaat op voor een partij van Kasparov. Stel dat Kasparov door het gebruik van een bepaald middel nog genialer zou schaken dan hij nu al doet, dan zou ik dat alleen maar toejuichen. Ik zou alleen maar oog hebben voor de schoonheid van de door hem bedachte zetten. De rest zou volstrekte bijzaak zijn. Zo kijk ik trouwens ook naar de honderd meter hardlopen. Dat Ben Johnson uit de uitslagen is verwijderd, is voor mij als het wegretoucheren van Trotski uit oude Kremlin-foto's.

Intussen weet volgens mij niemand hoe doping moet worden gedefinieerd. Het wordt wel omschreven als het gebruik van stimulerende middelen, maar dat verheldert weinig. Het eten van een biefstuk of een bord brinta kan stimulerend en prestatieverhogend werken, maar om de een of andere reden vindt men het innemen van die ingrediënten juist geen doping. Het bestuderen van het Aangenomen Damegambiet stimuleert de hersencellen in hoge mate, maar deze manier om sterker te worden, zal niemand afwijzen.

Het gebruik van doping zou ook niet eerlijk zijn en de competitie vervalsen. Tim Krabbé heeft er eens opgewezen dat sport per definitie oneerlijk is. Nog nooit is iemand met gelijke kansen aan de start gekomen. De een heeft langere benen om mee hoog te springen, de ander heeft kilometers meer getraind voor de marathon en weer een ander heeft zulke biceps ontwikkeld dat hij een tennisbal nog harder kan slaan. Ik kan het wel oneerlijk vinden dat Kasparov een grotere aanleg voor het schaakspel heeft meegekregen dan ik – door de politie van het IOC met een DNA-test bewezen – maar dat kan voor mij toch geen reden zijn om van Kasparov te eisen dat hij van zijn onrechtvaardig voordeel geen gebruik maakt. Je zou zelfs kunnen volhouden dat doping de strijd eerlijker en democratischer maakt. Wanneer iedereen het mag gebruiken, krijgen mensen met wat minder talent ook eens de kans om te winnen.

Tenslotte zou doping ongezond zijn. Zelfs als dat waar is, kan ik het geen overtuigend argument vinden tegen het gebruik ervan. Verbiedt dan de hele topsport, want die is ook zonder doping erg ongezond. Er is geen bevolkingsgroep waar zo veel geopereerd moet worden als onder topsporters. Toon mij een topsporter en ik toon u zijn littekens. Het beste zou natuurlijk zijn al die dopingcontroles af te schaffen, maar ik vrees dat de gevestigde bonden dat niet aandurven. Daarom zou ik willen pleiten voor de oprichting van een alternatief circuit, waar doping op een verantwoorde manier wordt gereguleerd zonder de terreur van al die piskijkers.

    • Max Pam