Vrede

,,Op het laatst was onze enige zorg om er heelhuids uit te komen'', vertelde Wolf Jobst Siedler me. Vijandelijke gevoelens hadden ze bij de Wehrmacht nauwelijks meer voor de gewone Britse en Amerikaanse soldaat. ,,Met Nieuwjaar '45 spraken we elkaar zelfs even. Zij gaven ons hun goede Engelse sigaretten, wij hun onze verschrikkelijke Duitse, zo maakten we daar in het niemandsland een half uurtje onze persoonlijke vrede.''

In de dagen na Torgau kwam er een eind aan de oorlog, op duizend verschillende manieren. Op 30 april 1945 liet de Vogue-fotografe Lee Miller zich kieken in het bad van Hitlers appartement in München, haar soldatenkistjes voor de kuip, klaar, afgelopen, de mooiste bevrijdingsfoto die ik ken. De 16-jarige Hitlerjugend Horst Strohbusch kreeg als Amerikaans krijgsgevangene vier keer meer te eten dan als Duits soldaat, en zelfs hij wist toen wie er gewonnen had. Voor Anna Smiznova, die het beleg van Leningrad had overleefd, was het enkel lentefeest. ,,Ik was net getrouwd, ik verwachtte een kind, alles zou weer goed komen.'' De Poolse communist Wladyslaw Matwin zag op het Rode Plein de bevrijdingsparade. ,,Er marcheerde een Russische officier met een veroverd Duits vaandel, en die sloeg dat vaandel als een bezem over de straat, pats, pats, bij elke pas. En zo liepen er veertig officieren. Het was de mooiste dag van mijn leven.''

Voor Wolf Siedler eindigde de oorlog op 2 mei in een Italiaanse wegberm. ,,We stonden daar met een witte vlag, maar de Amerikaanse tanks rolden gewoon voorbij, één machtige, doordenderende massa was het. En niemand wilde ons hebben!''