RISICO'S

Nederlanders hebben zich de afgelopen tien jaar massaal in de schulden gestoken. De hogere schulden zijn mogelijk gemaakt door een stijgend inkomen, betere werkgelegenheid, waardevermeerdering van aandelen en huizen en de gedaalde rente. Zo is een fraaie opwaartse spiraal ontstaan, die echter even goed kan omslaan in een negatieve. In de volgende factoren liggen de risico's:

De rente stijgt Op dit moment ligt de rente op de geldmarkt op 2,5 procent en op de kapitaalmarkt (langlopende leningen) op 5. Dat is buitengewoon laag, hoewel de kapitaalmarktrente eerder dit jaar nóg lager was, op 3,8 procent. Een rentestijging verhoogt de maandelijkse kosten van schulden. Bij rood staan, creditcards of continue kredieten is dat meteen te merken. Bij de meeste langlopende leningen (hypotheken) staat de rente voor langere tijd vast, en wordt een hogere rente pas na verloop van tijd merkbaar. Een hogere rente kan echter wel leiden tot:

Lagere aandelenkoersen en dalende huizenprijzen Een beurskrach is nooit onmogelijk, hoewel eerdere forse koersdalingen op de beurs van korte duur bleken en het effect op de economie veel geringer is dan een daling van de woningprijzen. In dat laatste geval verwacht de OESO een terugval van de consumptie, omdat vooral de meest recente huizenkopers plotseling kampen met een `onderwaarde' van hun onderpand, het huis, en daadwerkelijk moeten gaan aflossen. Die terugvallende consumptie leidt tot een veel lagere economische groei, die weer leidt tot:

Stijgende werkloosheid Het wegvallen van het inkomen waarop de hoge schulden gebaseerd zijn, is zonder meer dramatisch. Het leidt tot probleemschulden, hogere voorzieningen door de banken en verzekeraars die de schulden hebben verleend, het wegvallen van de vraag op de huizenmarkt of, erger nog, in sommige gevallen tot gedwongen verkopen op de huizenmarkt die de prijzen daar alleen maar verder drukken.