Geneeskrachtige ongeremde lust

Anne-Mie Van Kerckhoven beschikt over een databank waarin ze beelden bewaart van vrouwen in verschillende stadia van ontkleding. Die beelden zijn afkomstig uit pornoblaadjes van voor de seksuele revolutie: de ongeremde passiviteit van een vrouwelijk lustobject, gul geserveerd aan onverzadigbare blikken.

Ze manipuleert die beelden op de computer om ze daarna op doek of plastic platen over te brengen. Twee rijen van twaalf doeken in de laatste zaal van haar tentoonstelling in het MUHKA in Antwerpen, lichten een stuk uit haar catalogus van de verleiding: de vrouw, achtereenvolgens Z-vormig neergevlijd, uitgestrekt en uitnodigend, oprijzend in het beeld of met gespreide vingers de dijen omklemmend.

Maar dit is niet zomaar een beeldarchief. De manipulatie heeft de beelden `beschimmeld', waardoor de verleiding haar gezicht verloren heeft en het beeld ten prooi lijkt aan een vreemde drift. Het zijn beelden met een slangenvel, ze kunnen meteen weer vervellen of aan het woekeren slaan.

Van Kerckhoven werkt de laatste tijd veel met computeranimatie en dat medium past haar. Het computerbeeld kan ze eindeloos manipuleren. De instabiliteit van beelden en denkbeelden heeft haar werk immers altijd beheerst, ook toen ze nog voornamelijk met verf op plexi of stof werkte. Vroegere projecten of tentoonstellingen hadden wel vaker iets van een uitzaaiing. Nu kan ze die visuele drift sturen vanachter dat ene scherm, om er naar believen fasen of shots uit te lichten, en ze op dragers over te brengen.

Zo lustbezeten de vrouwen, zo lustbezeten is het beeld bij Van Kerckhoven. Maar lust geneest ook, zo vertelt ons toch de naam van het project waar deze beelden deel van uitmaken: HeadNurse. Niet dat Van Kerckhoven gelooft in een terugkeer naar de oermoeder, met behulp van de kunst. Alleszins gaat de seksuele vrijgevigheid van de vrouw op deze tentoonstelling nog van een `tegenmotief' vergezeld: het interieur. Drie beelden tonen kamers van een oud kasteel, bewoond door de zwevende beeltenis van de kunstenares zelf en overschreven door de namen van denkers als Leibniz, Spinoza of Descartes.

In de video Belgisch Spleen, bezwering van een verhuisdepressie is een heel ander interieur te zien, dat van haar voormalige woonkamer in Borgerhout. Een zwevend vrouwenlichaam wisselt af met het prozaïsche beeld van de leefruimte, laag in beeld genomen. De hond loopt tussen de tafelpoten door, af en toe verschijnt Van Kerckhoven zelf voor de lens; plots legt ze zich - bij wijze van bezweringsritueel - neer op het tapijt.

De kamers in het paleis staan voor de `private ruimte' als erfenis van onze moderne cultuur: een functie die steevast de vrouw als hoedster insloot. Tegenover die vreemdheid van een idee (en een paleis) staat het concrete, onverwisselbare interieur van Belgisch Spleen. Maar hoe `vreemd' kan het `intieme' niet zijn?

Hier woont mijn huis, een andere video, laat beide begrippen onverhoeds in elkaar overlopen. De film gaat over een mogelijk nog intiemere plek, Van Kerckhovens ouderlijk huis. Samen met haar levensgezel, de kunstenaar Danny Devos, verkent ze de kamers, een tocht die doorkruist wordt door oude foto's waarop mensen aan feestelijk gedekte tafels zitten. Van Kerckhoven had een raar thuis. De woning die ze `mijn huis' noemt, werd gebruikt voor het geven van feesten. Haar binnenwereld werd voortdurend door een anonieme buitenwereld ingepalmd.

Wellicht had dit huis dat vreemd vertrouwde dat je ontmoet als je toevallig terugkomt in het huis waar je als kind nog gewoond hebt, en de herkenning zich mengt met een vreemde apathie. `Ons huis' woont ergens in ons, maar zegt ons niets meer. Het is een blind stuk van onszelf geworden.

Gefeest wordt er nog in drie computerschilderingen. In één ervan heeft de voorstelling de vorm van een tv-scherm, en je zou niet weten of de mensen uit glossy magazines of uit een intiem familie-album zijn geplukt. In een tweede `feest' zijn de walsende koppels niet meer dan vlekken, schimmen van intimiteit, en een derde feest breekt uiteen in een veelkleurig boeket van computerkleuren. Door de beelden waait een feestelijke kilte, alsof alleen collectieve mensenschuwheid deze mensen samendreef.

`Nursing care, in melancholy stupor', werk van Anne-Mie Van Kerckhoven in het MUHKA, Leuvenstraat, Antwerpen. T/m 12/9, open di t/m zo 10-17u. Monografie (in voorbereiding): 850 Bfr.