Touwtrekken om verdeling van miljard lagere lasten

In Den Haag wordt nagedacht over het verdelen van 1 miljard gulden lastenverlichting. Oppositie en coalitie mogen elkaar de loef afsteken.

De fractieleiders van PvdA en D66, Melkert en De Graaf, zijn alvast begonnen de verwachte weelde van de `nieuwe economie' eerlijker te verdelen. Hun pleidooi luidt: meer geld voor onderwijs, zorg, kinderopvang en milieu als het economisch tij blijft meezitten. Het is een discussie die pas volgend jaar echt kan worden gevoerd, als vaststaat dat de Nederlandse economie in 1999 met 3 procent is gegroeid en de verwachting voor 2000 ook op 3 procent groei staat. Maar hier geldt de regel van de Dwaze Dagen bij een winkelketen: wie op mooie aanbiedingen jaagt, moet er vroeg bij zijn.

De initiatieven van Melkert en De Graaf, die op z'n vroegst betrekking hebben op de rijksbegroting van 2001, hebben een andere begroting even in de schaduw gesteld: die van volgend jaar. Burgers en bedrijven hoeven in 2000 een miljard gulden minder belasting te betalen, zo werd vorige week bekend. Dat is het goede nieuws, waarvoor in de Tweede Kamer brede steun bestaat. Maar over de bestemming van die miljard klinken weinig lovende woorden: niet bij de oppositiefractie CDA en GroenLinks, niet bij de coalitiefracties D66 en PvdA.

In de plannen van het kabinet zal ruim de helft van de 1 miljard lastenverlichting opgaan aan verhoging van het arbeidskostenforfait, de vaste aftrekpost voor werkenden. Door de verhoging van deze aftrekpost zouden alle Nederlanders met een baan volgend jaar circa 150 gulden minder belasting hoeven te betalen. ,,Onnodige maatregel'', klinkt het bij het CDA. ,,Aftands'', oordeelt GroenLinks. ,,Gebrek aan creativiteit'', meent D66. ,,Dat wordt nog een stevig gevecht'', aldus de PvdA.

Het CDA beklemtoont dat een belastingvoordeel voor werkenden met de huidige krapte op de arbeidsmarkt onnodig is en het CDA verzet zich er ook tegen dat niet-werkenden op die manier verder op afstand worden gezet. De partij zal net als vorig jaar voorstellen doen om gericht te investeren in zorg, onderwijs en veiligheid. En de partij zal voorstellen de aangekondigde verhoging van de kinderbijslag te verruimen.

Het politieke tij lijkt, met de gunstige economische vooruitzichten, te kantelen. Algemene lastenverlichting heeft zijn langste tijd gehad. `Investeren in de kwaliteit van de samenleving' is de nieuwe inzet voor ten minste twee van de drie coalitiepartners. Oppositiepartij CDA ziet plotseling haar gelijk bevestigd. De partij stond vorig jaar nog geïsoleerd toen het in haar verkiezingsprogramma de algemene lastenverlichting afzwoer: de partij werd toen door de paarse partijen weggehoond.

CDA en GroenLinks brachten eind vorig jaar de coalitie in verlegenheid door een Plan tegen Armoede te lanceren. Met name de PvdA en D66 werden `links' gepasseerd met een reeks voorstellen om groepen met lage inkomens extra te steunen, onder wie `langjarige' minima en jong-gehandicapten. Opnieuw ligt er een kans voor de twee grootste oppositiefracties om gezamenlijk op te trekken tegen kabinetsplannen. En sterker nog: er valt wellicht zaken te doen met regeringsfracties PvdA en D66 om maatregelen te nemen voor specifieke groepen. Maar eerder zullen PvdA en D66 proberen de oppositie daarmee de loef af te steken. Daarover zal na Prinsjesdag het debat gaan.

Financieel specialist Vendrik van GroenLinks denkt bij het verlenen van `specifieke lastenverlichting' vooral aan werknemers in het onderwijs en de zorgsector. Vendrik: ,,We hebben in die sectoren te maken met enorme krapte op de arbeidsmarkt. De werkgelegenheid wordt er gewoon weggeconcurreerd. Als het kabinet overtollig belastinggeld wil teruggeven, dan zou het naar dergelijke sectoren moeten. En niet zomaar iedereen een tientje per maand erbij geven. Dat heeft verder geen enkel effect in de samenleving en is dus een gemiste kans'', aldus Vendrik.

Vergelijkbare geluiden klinken bij coalitiefractie D66. Financieel specialist Bakker zou liever zien dat bijvoorbeeld kinderopvang, het gebruik van duurzame energie en de biodynamische landbouw het meest profiteren van de aangekondigde lastenverlichting, via het gericht bieden van fiscale voordelen. De D66-fractie werkt aan een lijstje alternatieve voorstellen dat volgende week klaar moet zijn en waarvoor eerst steun zal worden gezocht bij de andere paarse fracties. De PvdA, de grootste regeringspartij, zit in een lastige positie. Intern is er twijfel of de algemene lastenverlichting nog wel moet. En in ieder geval is er onzekerheid of het geven van belastingverlaging aan werkenden nog wel `van deze tijd' is. De fractie is daarover intern in beraad en praat daarom makkelijker over de jaren na 2001 dan over de begroting voor volgend jaar.