Pijnlijke plaag

Aan het lopen zie je meteen of de combinatie van voeten en schoenen deugt. Vrouwen die wiebelen op bespottelijk hoge hakken, mannen die zwabberen met hun schoenen, kinderen die ze uittrekken zodra ze de kans krijgen – dat zit allemaal niet goed.

Kijk, zegt Richard van Doorn wijzend op een vrouw die het koffieterras passeert, ,,dat is een verstandige vrouw. Ze loopt op gemakkelijke schoenen, beweegt met souplesse''. Hij is al meer dan veertig jaar werkzaam in de schoenenbranche en heeft een uitgesproken passie voor goed schoeisel. Als er een stel meiden langskomt van wie er eentje plateauschoenen draagt, valt hij zichzelf in de rede: ,,Moet je dat zien! Voetmoordenaars zijn het. Haar lichaam moet zich in allerlei bochten wringen om die schoenen vooruit te krijgen. Tsja.''

Tussen voeten en schoenen zit het nogal eens mis. Het begint vaak al bij de foute keus. De tijd dat je een paar nieuwe schoenen `nodig' had, is goeddeels voorbij. Schoenen zijn, zo leert de Brancheverkenning 1999, ,,qua koopbeleving in de shoppingsfeer terechtgekomen en een impulsartikel geworden'', vergelijk cosmetica en kleding. Zoals tv-kijkers langs de zenders zappen, zo `grazen' consumenten langs de winkels. ,,Schoenen zijn een beetje mijn tic; ik heb laatst drie paar Mags in één maand gekocht'', vertrouwde de 19-jarige Laura uit Oosterhout onlangs het meidenblad Yes toe.

Dan is er de foute schoen. Te smal, te wijd, te kort, of te lang. Kijk maar eens in de kast! Daar heeft de doorsnee 16-plusser tegenwoordig twaalf paar staan (pantoffels incluis) – twee meer dan begin jaren negentig. Als een fabrikant vijf breedtematen in zijn assortiment voert, moet de winkelier ze eigenlijk alle vijf in voorraad hebben. Maar in de praktijk kom je dat zelden tegen. Daar hoor je nog dikwijls: `U loopt ze nog wel een beetje uit'. Maar dat is flauwekul. Niet-passende schoenen zijn een plaag. Zestig procent van de kinderen tussen de vier en tien jaar heeft er last van.

En tenslotte is er de foute smaak. Brogues onder een spijkerbroek?, dat gaat prima. Maar spekzolen onder een kostuum? Grrrr. Van Doorn krijgt een geval van wansmaak in zijn vizier: ,,Geen gezicht, die trimschoenen onder zo'n geklede outfit.''

De gevolgen van misfits krijgt Tineke de Beer dagelijks onder ogen. Schimmelinfecties van nagels en/of huid scoren in haar Nieuwegeinse praktijk voor voetverzorging het hoogst, gevolgd door likdoorns (ook wel eksterogen) en ingroeiende nagels door het dragen van te nauwe schoenen. ,,Ik trek vaak de omtrek van iemands voet op een A4-tje en dan zet ik de schoen erop. Dat is schrikken, maar andere schoenen? Hó maar. Ik heb cliënten die op alle tenen likdoorns hebben en hun voeten toch evenzo vrolijk weer in veel te smalle schoenen dwingen.''

Op het waarom van deze zelfkwellerij is heel wat psychologie van de kouwe grond losgelaten. Zo zou zelfs een gewone vrouw (sic) ,,een torenhoge verleidster'' worden als ze maar naaldhakken aandurft, aldus de Amerikaanse modejournalist Linda O'Kleeffe (in: Schoenen, 1996).

Gelukkig voor de voeten is de actuele modetrend ze vrij gunstig gezind. Het aanbod is, mede onder invloed van de concurrentie uit de hoek van de fabrikanten van sportschoenen, ongekend gevarieerd. En bij de aanschaf geven comfort en pasvorm steeds vaker de doorslag, meldt het augustusnummer van Schoenvisie, vakblad voor schoenhandel en schoenindustrie. Wellicht zijn dat de ideale condities om definitief af te rekenen met het pijnlijke misverstand dat schoenen die lekker lopen niet modieus of elegant kunnen zijn.