KPN vertaalt groei in klinkende munt

KPN brengt dochterondernemingen naar de beurs. Die dochters kunnen allianties aangaan, een mooi alternatief voor een vijandige overname. Maar wat is het restant van KPN nog waard?

Kleinigheden waren er wel af te dingen op de halfjaarresultaten die KPN gisteren publiceerde. Zo is de verbeterde winstverwachting (1,7 miljard gulden in plaats van 1,6 miljard over heel 1999) mede te danken aan eenmalige meevallers op de verkoop van een onderdeel van de mislukte telecomalliantie Unisource en een kabeldeelneming van de het Ierse Telecom Eireann. ,,De voorspelde 1,6 miljard gold voor de winst uit gewone bedrijfsuitoefening'', zegt financieel analist R. van der Valk van zakenbank Credit Suisse First Boston (Csfb). Griffioen had de extraatjes gisteren in de jaarprognose toch maar meegenomen.

Een kniesoor die daar op let. Met een nettowinst van 918 miljoen gulden voldeed KPN aan de verwachtingen. Dat de winstdaling (9,3 procent) mede binnen de perken bleef dankzij sterk verbeterde resultaten van minderheidsparticipaties (Tsjechië, Ierland, Hongarije) deerde zo mogelijk nog minder. Expansie in Oost en Midden-Europa is immers onderdeel van de KPN-strategie.

Het bedrijfsresultaat (waarin genoemde meevallers niet zijn opgenomen) kelderde in de eerste zes maanden aanzienlijk meer (met ruim 23 procent) dan de nettowinst. Hier deden een half miljard aan extra afschrijvingen op uitbreiding van het netwerk en de aanhoudende veldslag in het internationale telefoonverkeer hun invloed ongematigd gelden.

Dat ook de val van het operationeel resultaat KPN niet kon deren was te danken aan veelbelovende toekomstplannen. ,,We hebben in onze business te maken met enorme faseverschillen'', zei Griffioen gisteren. Hij doelde op het onderscheid tussen stagnerende markt voor telefoongesprekken enerzijds en die van mobiele telecommunicatie, Internet en andere datacommunicatie anderzijds.

Volgens Griffioen was tussen april en juni voor het eerst merkbaar dat gebruikers voor gesprekken hun zaktelefoon gebruiken in plaats van de vaste telefoon. ,,Het spraakverkeer over het vaste net groeide in het tweede kwartaal niet meer'', zei hij.

Die tendens werd ruimschoots gecompenseerd door explosieve groei van Internet. Dertig procent van het verkeer over de fijnvertakte KPN-netwerken in Nederlandse wijken werd in de eerste zes maanden van dit jaar gegenereerd door Internetabonnees die met hun modem inbellen naar hun zogenoemde Internet Service Provider. Griffioen verwacht dat dit percentage eind dit jaar zal zijn opgelopen tot veertig. Geen wonder dat KPN nog even wacht voordat het zijn overbezette wijkcentrales verder gaat belasten door gratis Internetabonnementen te gaan aanbieden.

Oplossingen zijn voor handen, maar het zal nog even duren voordat die worden toegepast. Echte verlichting zullen digitale zogeheten ADSL-verbindingen brengen, aansluitingen met voldoende capaciteit voor het verzenden van tv-beelden. Griffioen gaf gisteren aan dat 8 procent van de zware Internetgebruikers 48 procent van het Internetverkeer genereren. Het duurt nog tot medio volgend jaar voordat KPN de dienst in het hele land gaat aanbieden.

Ook in mobiele telecommunicatie zet de explosieve groei door. KPN wist zijn abonnee-aantal volgens Griffioen in de eerste zes maanden van 1999 met 650.000 op te voeren (91 procent daarvan koos een vooruitbetaald zogeheten prepaid abonnement).

,,Het lijkt erop dat de nieuwe toetreders vooral Libertel marktaandeel kosten'', aldus Griffioen gisteren. Hij meent dat het grote aandeel klanten dat KPN heeft in de zakelijke markt werkt als ,,een stabilisator''. Buitengewoon interessant voor beleggers is dat KPN de explosieve groei in de telecomsector nu ook op de beurs wil gaan omzetten in klinkende munt. KPNQwest, dat moederbedrijven KPN en Qwest in de eerste zes maanden nog een verlies van dik tien miljoen opleverde, kan op de beurs meer dan tien miljard opleveren. De hoge kosten van het glasvezelnet dat KPNQwest aanlegt tussen Europese steden zijn te rechtvaardigen met het oog op revenuen in de toekomst. Beleggers die geloven in dat avontuur kunnen aandelen KPNQwest kopen. Prettige bijkomstigheid is dat de startverliezen van de joint venture niet langer drukken op de resultaten van KPN. Als klap op de vuurpijl overweegt KPN zijn mobiele telefoonbedrijf naar de beurs te brengen. Een logische stap zo lijkt het, de hoge waardering van mobieletelefoonbedrijven op de beurs maakt KPN immers een makkelijke prooi voor een vijandige overnamekandidaat. Die zou heel KPN kunnen kopen en de overnameprijs grotendeels terugverdienen door het mobiele bedrijf (waarde ruim 20 miljard) zèlf naar de beurs te brengen.

Met een eigen beursgang voor KPN Mobiel neemt Dik of zijn opvolger Smits het heft zelf in handen. Griffioen nam gisteren een voorschot op de toekomst: KPN wil gaan behoren tot de drie grootste aanbieders van zaktelefonie in Europa. Hij erkent dat daartoe nog een lange weg is te gaan.

De enige manier waarop KPN mobiel een serieuze gooi lijkt te kunnen doen naar een top-drie positie is een alliantie met een grote internationale concurrent. Van der Valk ziet in het Britse Orange ,,een mooie kandiaat'' omdat de netten van beide aanbieders geografisch gezien op elkaar aansluiten. In elk geval biedt de nieuwe route van samenwerking in joint ventures een interessant alternatief voor het scenario van de overname van KPN door een buitenlandse aanbieder.

Een zonnige toekomst zo lijkt het. De grote vraag is of beleggers het resterende KPN (vooral het vaste netwerk) zullen waarderen zoals het behoort: als houder van belangen in explosief groeidende telecombedrijven. Opgeteld benaderen de deelbelangen van KPN (mobiel, KPNQwest, Europa, Indonesië) de waarde van heel KPN op de beurs. Ook Philips, dat ooit Polygram en andere dochters afsplitste om de waarde hiervan tot uitdrukking te brengen op de beurs was lang minder waard dan de som van zijn belangen. Zoals bekend resulteerde de beursgang van Polygram in de verkoop van dat bedrijf. Wim Dik laat zijn opvolger Paul Smits begin maart mogelijk twee nieuwe beursnoteringen na, maar er zijn ook nieuwe kopzorgen.