Financieel Privé zet opties op papier

Komen er prestatienormen voor topmanagers? De werkgevers willen de optiewinsten insnoeren, de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) heeft twijfels.

Krijgt elk jaarverslag volgend jaar zijn eigen Financieel Privé pagina's? Werkgeversvereniging VNO-NCW en de beroepsorganisatie NCD van directeuren en commissarissen presenteerden vorige week acht nieuwe aanbevelingen voor optieregelingen. De twee vragen om meer openheid, al zal het niet zo ver gaan als het jaarverslag van Unilever, dat negen dicht bedrukte pagina's vult met de `Renumeratie en belangen van leden van de raad van bestuur'. Daarop komen alle denkbare financiële regelingen aan bod, van individuele salarissen en pensioenen tot en met de opties.

Unilever is in Nederland een witte raaf. Het Nederlands-Britse concern conformeert zich al jaren aan de Britse regels die uitgebreide en gedetailleerde informatie voorschrijven. Soms paginavullende schema's vermelden tot op de laatste gulden de diverse elementen van de beloningen, inclusief die delen waarover informatie niet verplicht is. Bestuursleden krijgen bijvoorbeeld, net als andere werknemers, een extra maandsalaris als zij 25 jaar in dienst zijn bij Unilever.

Openbaarheid van individuele inkomens blijft Nederlandse topmanagers ook in de nieuwste aanbevelingen bespaard. De optieregelingen moeten wel beter worden toegelicht en per bestuurder in het jaarverslag worden gepubliceerd, inclusief uitgeoefende opties en corresponderende aandelenkoers. Verder bevelen de twee organisaties aan voorwaarden te stellen aan toekenning van opties, zoals een koppeling aan de beurskoersen van concurrenten. Zij ,,denken dat deze maatregelen ook een matigend effect zullen hebben op de potentiële optiewinsten.''

Openheid over opties is geen onderwerp waarmee de meeste beursgenoteerde bedrijven zich profileren. Koppeling van opties aan specifieke en controleerbare prestaties is voor Nederland nieuw. De aanbeveling daarover is een inbreuk op de almacht van de commissarissen die de arbeidsvoorwaarden van topmanagers vaststellen.

VNO-NCW en NCD weten dat. Terwijl een aantal aanbevelingen is geformuleerd in de aansporende wijs, met woorden als moeten en dienen, stellen de twee organisaties zich bij de prestatienorm poeslief op. Het ,,verdient aanbeveling'' zijn de woorden die er uitspringen.

De status van aanbevelingen is een van de bezwaren die de Vereniging van Effectenbezitters heeft, al is zij per saldo ,,gematigd positief''. ,,Aanbevelingen zijn en blijven vrijblijvend'', zegt stafjurist F. van 't Groenewout. De VEB mist twee elementen: er is geen maxiumum aan de omvang van optieregelingen en er is geen goedkeuring vereist door de algemene vergadering van aandeelhouders. Volgens VNO-NCW en NCD kunnen de aandeelhouders bij de bespreking van het jaarverslag invloed uitoefenen op de toekenning van opties. ,,Dat hoorde ik Blankert (voorzitter VNO-NCW; red.) vrijdag op Radio I ook vertellen. Ik kan dat niet met droge ogen aanhoren'', zegt Van 't Groenewout. De praktijk van aandeelhoudersvergaderingen die zij kent is een andere.

Slechts een handjevol Nederlandse bedrijven meldt nu welke voorwaarden gelden voor de optieregelingen van hun topmanagers. Unilever eiste voor de toekenning van opties in 1998 een stijging van de winst per aandeel in de drie voorafgaande jaren van ten minste zes procentpunt boven de inflatie. ,,Indien dit niet het geval zou zijn geweest, dan zouden geen opties zijn toegekend.''

Verzekeraar Aegon koppelde eerder dit jaar de opties voor de top aan de prestaties op de effectenbeurs van negen Europese financiële instellingen. Dankzij de explosieve koersstijging van de aandelen Aegon van de afgelopen jaren verdiende de Aegon-top jaarlijks spectaculaire bedragen; vorig jaar zo'n 25 miljoen gulden de man.

De inzet van de aangepaste regeling is 100.000 opties per bestuurder. Als de winst per aandeel niet stijgt, gaat het hele feest overigens niet door. Staat Aegon bij de drie sterkste financiële stijgers, dan krijgt de top het maximale aantal opties. Bij een klassering in de middenmoot is dat de helft, tussen de hekkensluiters zijn er 25.000 opties.

Zijn dit goede prikkels voor topmanagers om extra te presteren? Of is opnieuw sprake van `een gratis lunch'? Ruim baan voor adviseurs die de nieuwe optieregelingen toetsen - voor topmanagers en beleggers.

Aegons nieuwe regeling lijkt vooruit te lopen op de nieuwe aanbevelingen. Toeval? Bestuursvoorzitter K. Storm zit in het bestuur van VNO-NCW.