De laatste waarheid

De pelgrimage naar mijn eigen huis is volvoerd. De fiets staat in de stalling, ik puf uit. Deze krant heeft mij twee maanden door Nederland laten fietsen en elke dag laten opschrijven wat ik daarbij beleefde. Ik beleef alles in mijn hoofd. Waar anders?

Nooit schreef ik over het Nederlandse landschap dat langs mij fietste. Het Nederlandse landschap is een geordende verzameling volkstuintjes. Een volkstuintje verdraagt geen kritiek, omdat het door de volkstuinder is gemaakt tot zijn mooiste stukje natuur. Wie fietst geniet van de volkstuinen langs het fietspad. Maar wie over zijn fietstocht vertelt, vertelle over wat in zijn eigen volkshoofd groeide en bloeide.

De mens leeft niet bij waarheid alleen. Hij dorst ook naar dromen en leugens, naar religie en literatuur. De kranten doen daar niet aan mee. Ze brengen de waarheid – pretenderen ze. Lezers worden kwaad als er iets in de krant staat dat niet echt gebeurd is. Zo houden redactie en lezers elkaar op het verkeerde pad. En dan nog verbaasd zijn dat de electronische snelweg het wint van de krantenjongensfiets! Het Internet brengt roddels, illusies, goden, verzinsels, en de lezer mag bepalen wat waar is. Dorpspomp, kerk, kroeg, gekkenhuis glijden door een ragdun draadje uw huis binnen en u moet zelf voor hoofdredacteur spelen.

Als er kranten bestonden toen Socrates en Jezus op aarde rondwandelden, dan hadden Plato en Paulus in de krant geschreven. Erasmus en Luther hadden hun duel op de opiniepagina's moeten uitvechten, zoals de oorlogsverslaggevers Homerus en Shakespeare de krantenlezers op de voorpagina zouden hebben opgewonden met hun verdichte avonturenromans.

In de krant zorgt alleen het zetduiveltje voor de poëzie. Had Orpheus armen? Natuurlijk had Orpheus armen, hoe kon hij anders zijn lier bespelen? Maar in een krant wordt de naam Orpheus direct veranderd in Morpheus als er het woord armen achter staat, ook al had ik er nog zo zorgvuldig het woord fabrieksgeheim vóórgeplaatst, dat ook zonder de slot-m een Nederlands woord blijft. Twee andere excuses moet ik nog maken, aan de hooggeleerde heren M. van Rossem en W.K.B. Hofstee, werkzaam bij de academies van Utrecht en Groningen.

Maarten! In Amersfoort loopt een man rond die sprekend op jou lijkt en die beweert dat de naam Amerika afkomstig is van de rivier de Amer, zoals een Amersfoorts ontdekkingsreiziger de Amazone noemde. Maar die man ben jij niet, Maarten. Willem! De spellingscorrector maakte van jouw naam Willem wielklem, en dat bleef staan. Wij kennen elkaar al een halve eeuw, uit de tijd dat het woord wielklem niets betekende, tenzij een erge ziekte onder fietsen.

Er is een hardnekkige ziekte met de naam metafysica. Lijders aan die ziekte willen de Hoogste, Echte, Laatste, Diepste waarheid. Ze zoeken deze HELD met wijd geopende mond in Godsdienst, Alcohol, Atheïsme, Poëzie. Ik heb u twee maanden mijn gedachten gegeven en ze onder de titel De Waarheid afgedrukt, ter nagedachtenis van het communistische dagblad dat die paranoïde, paradoxale, pathetische titel voerde. Het communisme is dood, de vraag naar wat waarheid is bleef. Er was toen ook een blaadje dat De Echte Waarheid heette. Van beide bezit ik het laatste nummer. Ik verlaat u, en maak u blij met De Laatste Waarheid.

Dit was de laatste aflevering van de serie `De Waarheid'