HET ZOMERRECES IS VOORBIJ ...

Morgen zitten ze er weer.In hun kobaltblauwe fauteuils die Hans Wiegel doen denken aan ,,een parlementszaal uit een Afrikaans land waar de democratie nog maar net is ingevoerd'', zoals de kandidaat-premier vorige week zei in het maandblad Opzij.

Morgen is de Tweede Kamer terug van twee maanden zomerreces, terug na een zomerstilte die zijn weerga niet kende. De volksvertegenwoordigers waren uitgeput na een slopend seizoen, maar ze keren terug met frisse zin. De oppositie vertrouwt erop dat een brekebenig kabinet zijn eigen tegenstander blijft. De regeringspartijen breken zich het hoofd over de vraag hoe zij een flink deel van de almaar stijgende meevallers naar zich toe kunnen trekken. Meer rood, meer blauw, of meer lila in de paarse plannen – dat is de vraag.

De eerste krachtmeting volgt op Prinsjesdag, morgen over drie weken. Belangrijke vraag: hoe laag worden de lasten voor de burgers in de volgende eeuw die al zo dichtbij is? Nog een vraag: hoe scherp wordt het profiel van de coalitie die maar zo bleek bleef?

Fractieberaad in de bossen gaat traditiegetrouw vooraf aan een nieuw politiek seizoen. Waar het kabinet in Friesland uit varen ging, verkiezen fracties de retraite-oorden op de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. ,,Zie het als een voetbalclub die in trainingskamp gaat'', klinkt het in de kring van de VVD-fractie. In die ogenschijnlijk harmonieuze omgeving kan het er soms wild aan toegaan. Zoals in 1993, toen bij de PvdA de bliksem insloeg nadat partijvoorzitter Felix Rottenberg via de kolommen van De Telegraaf toenmalig fractieleider Thijs Wöltgens de wacht had aangezegd. Of zoals in 1995, toen CDA'ers zich plotseling in het gezelschap wisten van Hans Wiegel die op verzoek van de fractieleiding lessen kwam geven in oppositievoeren.

... CDA GAAT OP PAPENDAL TRAINEN

Het CDA was afgelopen weekeinde nog niet bijeen. Dat staat komende vrijdag te gebeuren, met een sportdag op Papendal, waarna de fractie vrijdagavond en zaterdagochtend in vergadering bijeenkomt in een hoeve te Lage Vuursche. Wel probeerde het CDA deze zomer alvast op een andere manier een hogere graad van zelfbewustzijn te bereiken: via de eigen partijkrant werden ,,heilige huisjes'' aangepakt – van het beperken van de hypotheekaftrek tot het gelijkstellen van homoseksuele relaties werden heersende standpunten ter discussie gesteld. De partij van het ,,eenheidsdenken'' oefende zo in pluriformiteit, een exercitie die de steun heeft van de partijleiding, maar die door een deel van de achterban niet echt werd begrepen. Want, kritiek ventileer je bij het CDA in de binnenkamer en voor de buitenwereld hou je de rijen gesloten.

Wat wordt de lijn van het CDA? De christen-democraten willen uitstralen dat ze weer klaar zijn om te regeren. Hoe gaat de partij dat doen? In ieder geval zonder tegenbegroting. Een financieel alternatief laten ze andermaal achterwege. Ze kiezen voor het ,,aanscherpen'' van de eigen thema's. Ze hebben daarbij het idee dat het maatschappelijk tij zich in hun richting keert: bij discussies over euthanasie, geweld op straat en zedendelicten signaleren ze in brede kring een toenemende behoefte aan normen en waarden.

De andere grote oppositiefractie, van GroenLinks, was dezer dagen evenmin in de bossen te vinden. Over de voorbereiding op het nieuwe seizoen wordt bij GroenLinks vooral ernstig gesproken. Men is er volop bezig met ,,projecten'', waarvoor eind juni al ,,lijnen zijn uitgezet''. Komende vrijdag komt men weer een middag en een avond bijeen om het ,,huiswerk van de afgelopen zomer'' door te nemen en begin oktober volgt er opnieuw zo'n sessie.

GroenLinks is klaar voor het nieuwe seizoen – en het wordt prijsschieten. Een nieuwe Vreemdelingenwet, strenger uitzettingsbeleid voor uitgeprocedeerde asielzoekers, nieuwe belastingplannen en een besluit over de uitbreiding van Schiphol zullen de komende weken en maanden hoog op de politieke agenda staan. Dus reken maar: paars zal zich hardvochtig betonen jegens asielzoekers, de rijken steeds rijker maken en de milieuverpestende luchtvaart geen strobreedte in de weg leggen, zo kan de oppositie tamboureren.

... EN PAARS GING NAAR HET BOS

De bossen moesten het in de voorbije dagen vooral hebben van de coalitiefracties: D66 in hotel Heidepark te Bilthoven, de PvdA in het conferentiecentrum Kaap Doorn en de VVD in het Garderse hotel Speulderbos. D66 reflecteerde reeds afgelopen donderdag. Het weekeinde werd algemeen te belastend gevonden voor het sociaal-liberale gezinsleven. Dat had in het afgelopen seizoen al genoeg te verduren gehad.

Over de inhoud van het besprokene houden de fractieleden van de `partij van de openheid' de kaken stijf op elkaar. Ze hebben zich, zoals de andere fracties, gebogen over hun ,,inbreng'' bij de algemene en politieke beschouwingen na Prinsjesdag. Ze hebben meegedacht met politiek leider Thom de Graaf, die een proeve van een opiniestuk voor deze krant op tafel heeft gelegd. En ze hebben bezoek ontvangen van een D66'er die werkt in de wereld van public relations en corporate identity. De D66-fractieleden nodigen bij hun `brainstorming' wel vaker een buitenstaander uit die hun een spiegel voorhoudt. En wat zagen de D66'ers dit jaar in de spiegel? Een fractie die te ernstig is, die `de politiek' onvoldoende relativeert, die humor als ijzeren wapen te veel onbenut laat. Vroeger, met Hans van Mierlo als boegbeeld, tintelde en prikkelde D66. De tegenwoordige jongens en meisjes van D66 staan allemaal zo stijfjes bij de microfoon en ze praten zo tobberig tegen de camera, aldus de gast aan tafel.

Nee, dan bij de PvdA – daar was, in Doorn, van zwarigheid weinig te merken. Fractieleider Ad Melkert voelde zich zaterdagmiddag, na afloop van het bosberaad, ,,monter, en dat geheel tegen mijn gewoonte in''. De discussies – onder meer over de plaats van de sociaal-democratie in de 21ste eeuw, over de toekomst van de krijgsmacht en over de nieuwe belastingplannen van het kabinet – waren zeer inspirerend geweest. En, evenmin onbelangrijk: dankzij de karaoke van de avond tevoren was de stemming er goed in gekomen. Melkert zelf had het festijn geopend, in duet met minister Tineke Netelenbos, met de kraker New York, New York (`If I can make it there, I'll make it anywhere...!')

En dus Hans Dijkstal op sax in Garderen? Nee, bij de VVD is het afgelopen weekeinde vooral keurig vergaderd. Zeven fractiewerkgroepen hadden zeven presentaties voorbereid, waaronder een voordracht met lichtbeelden over Internet en andere informatietechnologie. Het heeft de vele digibeten in de VVD-fractie flink aan het denken gezet.

De boslucht werkte zuiverend: over het akelige eerste seizoen van Kok-II werd in de paarse fracties nauwelijks meer gesproken. PvdA, VVD en D66 hebben na een louterend zomerreces één intentie gemeen: ze gaan nu eens echt aan het werk – praktisch en resultaatgericht.

De vraag is: hoe lang zal padvindersoptimisme standhouden in de barre werkelijkheid van het Binnenhof?

Redactie: Gijsbert van Es

en Kees van der Malen