Havel stapt op als zijn macht als president wordt beperkt

De Tsjechische president Václav Havel dreigt af te treden als het parlement in Praag zijn bevoegdheden beperkt.

Havel reageerde zaterdag tijdens een vraaggesprek op de Tsjechische radio op een plan van de twee grootste partijen in het parlement om de grondwet te wijzigen en de president een aantal bevoegdheden te ontnemen. Zo zou hij niet langer na verkiezingen een nieuwe premier mogen aanwijzen. Ook zou het recht om amnestie te verlenen hem worden ontnomen en zouden zijn relaties met het parlement verder aan banden worden gelegd.

Het plan is het werk van de regerende Tsjechische sociaal-democratische partij CSSD van premier Miloš Zeman en de Burger-Democratische Partij ODS van ex-premier Václav Klaus. De ODS behoort niet tot de regering, maar – formeel – tot de oppositie. Maar dankzij afspraken met de CSSD, gemaakt na de verkiezingsnederlaag van de ODS van juni vorig jaar, oefent de partij van Klaus wel veel invloed uit op het beleid van Zemans minderheidsregering.

Het is nog de vraag of de twee partijen de benodigde meerderheid in het parlement voor hun project krijgen. Juist zaterdag won een onafhankelijke kandidaat de tussentijdse verkiezingen voor de zetel in de Senaat die vacant raakte toen onlangs de vroegere dissident Václav Benda (ODS) overleed. Door het verlies van die ene zetel hebben de CSSD en de ODS nu samen één stem te weinig voor de drievijfde meerderheid die ze nodig hebben om de grondwet te wijzigen. Het is de bedoeling van beide partijen de voorstellen later dit jaar in het parlement ter sprake te brengen; gezamenlijke commissies werken op het ogenblik de details uit.

President Havel toonde zich zaterdag zeer verbolgen over het initiatief. ,,Het is duidelijk dat de veranderingen bedoeld zijn om van de president een mechanische marionet te maken. Ik kan me niet voorstellen dat ik mijn functie blijf uitoefenen als deze veranderingen worden doorgezet'', aldus de president.

Tsjechië is een parlementaire republiek, waarin de bevoegdheden van de president beperkt zijn. Havel, die geen lid is van enige partij, heeft het zowel met Klaus als met Zeman vaak aan de stok gehad, vooral door de wijze waarop hij 's lands belangrijkste politici regelmatig terechtwijst. De 62-jarige president heeft de afgelopen tien jaar in eigen land weliswaar aan populariteit verloren, maar hij blijft veruit de meest populaire politicus – veel populairder dan zowel Klaus als Zeman, wier partijen bovendien gestaag aan aanhang verliezen. Bij een recente opiniepeiling, waarbij de ondervraagden hun vertrouwen konden uitspreken in 34 politici, eindigde premier Zeman op een roemloze dertigste plaats; Klaus eindigde op de 24ste plaats.

In maart werd een opiniepeiling gehouden over de vraag wie de grootste levende Tsjech is. Havel eindigde daarbij onbedreigd als winnaar. (Reuters, AFP, AP)