De sultans hielden van rust

Het Ensemble van de Turkse ney-speler Kudsi Erguner is in Nederland kind aan huis. Ingewijden in de niet-westerse muziek weten dan ook waar dit sextet voor staat: het op een serieuze wijze blazen van nieuw leven in de klassieke Osmaanse muziek. Dat `Osmaans' een veel wijder begrip is dan `Turks' werd nog eens bevestigd door de componisten die nu op Erguners programma stonden. Ali Ufki Bey werd in 1610 als Pool geboren en werkte als slaaf-musicus aan het hof van Istanboel. De Moldavische prins Demitrius Cantemir onderging omgedoopt tot Kantemiroglu een halve eeuw na Bey hetzelfde lot.

De twee componisten hebben met hun oude naam blijkbaar ook hun muzikale ego ingeleverd. Hun muziek klonk vrijwel hetzelfde. Ieder stuk begon met een vrije cadens, van de leider op zijn houten fluit of van de luitist of trommelaar, waarna het hele gezelschap unisono een melodie presenteerde in een tempo dat telkens weer rond `medium' lag. Ook vanwege de bescheiden geluidssterkte, was het resultaat zo rustig dat het soms leek op New Age en andere `soundscapes' waaraan een `helende' werking wordt toegeschreven. In de Pieterskerk werd ook niet gehoest, slechts hier en daar een beetje geknikkebold.

De wakkeren bleven zitten met minstens één vraag. Die sultans hadden ongetwijfeld behoefte aan salon- en dinermuziek, maar ze hadden toch ook wel eens een wilde bui en zin om de boel op stelten te zien? Met een vurig zigeunerorkestje in plaats van het plechtige Erguner-sextet zouden Ali Ufki en Kantemiroglu misschien wel heel anders klinken.

Kudsi Erguner Ensemble. Gehoord: 28/8 Pieterskerk, Utrecht. Herhaling: tournee in februari. Meer niet-westerse muziek: Indiase Ensemble van Sheik Abdul Aziz 30/8 17.30u; 31/8; het Azerbeidjaanse trio Simara Imanova 1 en 2/8.

    • Frans van Leeuwen