VN blijven langer in Oost-Timor

Het geweld in de omstreden Indonesische provincie Oost-Timor blijft aanhouden. Bij gevechten tussen voor- en tegenstanders van onafhankelijkheid zijn gisteren opnieuw ten minste drie mensen om het leven gekomen. Veel mensen proberen de provincie te ontvluchten.

Met het oog op de gewelddadigheden heeft de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties gisteren unaniem besloten de rol van de VN-missie in de voormalige Portugese kolonie uit te breiden. Het mandaat van de VN-missie is verlengd tot 30 november. Ook zal het aantal militaire verbindingsofficieren worden vergroot van 50 naar 300, en zal de internationale politiemacht worden uitgebreid van 280 naar 460 man. Maar de VN-Veiligheidsraad gaat niet in op de oproep die van verschillende zijden is gedaan tot het sturen van een vredesmacht.

Maandag kunnen ruim 400.000 kiesgerechtigden zich in een referendum uitspreken over het voorstel van de Indonesische regering om de provincie een hoge mate van autonomie te geven, maar tegelijkertijd binnen het Indonesische staatsverband te houden. Indien de meerderheid het voorstel afwijst, zal Oost-Timor onafhankelijk worden, zo heeft Jakarta gezegd.

In de aanloop tot het historische referendum zijn de spanningen tussen voor- en tegenstanders van onafhankelijkheid hoog opgelopen. Sinds donderdag zijn al ten minste negen mensen gedood. De Indonesische regering wordt verweten niet op te treden tegen gewapende milities die de afgelopen tijd een intimidatiecampagne hebben gevoerd om voorstanders van onafhankelijkheid onder druk te zetten. De drie doden vielen gisteren in de plaats Memo. Volgens ooggetuigen werd het dorp aangevallen door een groep van ongeveer 800 pro-Indonesische strijders.

Waarnemers verwachten dat het geweld in Oost-Timor ook na afloop van het referendum, maandag, zal blijven voortduren. De uitslag zal pas enkele dagen later bekend worden, en geen van beide partijen zal zich bij een nederlaag neerleggen, zo is de voorspelling. Juist om in de periode na het referendum de situatie in Oost-Timor niet uit de hand te laten lopen, heeft de VN-Veiligheidsraad besloten de VN-missie voorlopig te handhaven. Die VN-missie heeft inmiddels het initatief genomen tot de oprichting van een `vertegenwoordigende' raad, waarin politieke leiders uit beide kampen zitting hebben. De bedoeling is dat de raad aanstaande dinsdag, de dag na de volksstemming, bijeenkomt en dat dan een begin kan worden gemaakt met een proces van verzoening.

Maar de vooruitzichten op een vreedzame overgang, naar autonomie of onafhankelijkheid, zijn niet erg hoopgevend. Pro-onafhankelijkheidsorganisaties hebben de VN gevraagd om het sturen van een vredesmacht die de bevolking moet beschermen. Maar de Indonesische regering verzet zich daar hevig tegen. De Indonesische onderhandelaar voor Oost-Timor, Nugroho Wisnumurti, onderstreepte dat gisteren nog eens. Hij zei in Lissabon dat de Indonesische strijdkrachten ,,zullen vechten tot de laatste soldaat'' indien er tegen de zin van Jakarta in een internationale vredesmacht naar Oost-Timor wordt gestuurd. (AP, Reuters)