Spel wordt `totaalbeleving'

Meestal zijn de namen ontleend aan de wijk waar de speeltuin zich bevindt: Crooswijk, Kralingen, De Indische Buurt. Dichter bij de doelgroep liggen: Ali Baba, Sjors en Sjimmie, Jeugdland, Levenslust of Kindervreugd. Sommige kinderen moeten spelen in een tuin met de voor hen wellicht magische benaming De Glasblazers, Het Heelal, dan wel Theresia, wat ongetwijfeld een eerbetoon is aan de vrome stichteres.

In Nederland zijn 1.050 speeltuinverenigingen en dit aantal neemt de laatste jaren weer toe, deelt Aletta Winsemius mee. Zij is beleidsmedewerker bij de NUSO, de in Utrecht gevestigde koepel voor speeltuinwerk. ,,Wij vinden dat bij het ontwikkelen van nieuwe wijken te vaak het speelterrein wordt vergeten. En als het gebeurt is het bedoeld voor de kleinsten, met de jeugd van zes tot twaalf wordt nauwelijks rekening gehouden'', aldus Winsemius.

Een speeltuin: een omheind terrein van een paar honderd vierkante meter waar de kinderen een zandbak, schommels, wipwappen, draaimolens, rek- en klimtoestellen vinden. Vaak met een clubhuis, waar ook een bingo kan worden gehouden.

De eerste tuinen dateren van rond 1900 en waren vooral bedoeld om het leven in de arbeiderswijken plezieriger te maken. Niet zelden werd het materiaal beschikbaar gesteld door werkgevers (`de bazen'). Volgens Winsemius is de trend al enkele jaren om ,,de eendimensionale apparaten af te wisselen met toestellen die meer mogelijkheden bieden, waar je kunt glijden en klauteren bijvoorbeeld''. Een andere ontwikkeling is om grote overdekte speeltuinen in te richten, die door de gemeente (Utrecht) of op commerciële basis worden geëxploiteerd (Oranjestad bij Beilen).

In Kaatsheuvel ligt de meest spectaculaire speeltuin van Nederland, maar die aanduiding wordt er niet erg op prijs gesteld. Ook de benaming `pretpark' mag niet. ,,De Efteling is een attractiepark en eigenlijk is sprookjespark nog beter'', zegt woordvoerder Henk Groenen. Op het fraaie terrein van 72 hectare staan diverse roetsj- en achtbanen, een reuzenschipschommel, mechanisch en electronisch gestuurde attracties als Fata Morgana of de Pagode en daar tussen stroomt een wildwaterbaan, genaamd Piranha. Verderop ligt het sprookjesbos van Anton Pieck. Ieder jaar trekken er drie miljoen mensen naar het park, met slecht weer iets minder. Groenen is niet vergeten hoe het allemaal begon: met een speeltuin, gesticht door twee kapelaans in 1933. ,,Nog niet zo lang geleden hebben we die tuin uitgebreid met enkele nieuwe voorzieningen, zoals een piano waar je op de toetsen kunt stappen'', zegt Groenen. De Efteling heeft nu meer dan één speeltuin en het is er druk. Directies van deze grote parken bezinnen zich internationaal op de toekomst. ,,Wij hebben er voor gekozen om de gasten onder te dompelen in een totaalbeleving'', zegt Groenen onheilspellend. Het blijkt mee te vallen: ,,Dat is een combinatie van attracties en live entertainment, waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende leeftijdsgroepen''. Als gevolg hiervan is de oude indeling van noord, zuid, oost en west vervangen door benamingen als marerijk, ruigrijk, anderrijk en reizenrijk. In het ruigrijk staan de wildste attracties (python, pegasus), en zijn bijpassende maaltijden verkrijgbaar. Stoer eten, zoals een hamburger die het vet van de kin doet druipen.