Onverwacht heldere uitkomst bankenstrijd

De grootste bank van de wereld staat voorlopig niet in Frankrijk. De Banque Nationale de Paris krijgt niet zijn zin en moet zijn aandelen in Société Générale teruggeven.

De Franse bankcommissie onder voorzitterschap van centrale bankier Jean-Claude Trichet heeft gesproken en 36,8 procent van de aandelen in Société Générale te weinig bevonden om de baas te gaan spelen over de collega en concurrent, die zich daar hevig tegen verzette.

Na een maandenlang bitter gevecht, en een vrijdagnacht van elf uur vergaderen, hebben de elf wijzen uit de Franse bankwereld toch nog onverwacht een heldere beslissing genomen. Daarmee volgen zij het ongevraagde advies dat de Britse zakenkrant The Financial Times donderdag uitbracht: dwing de aandeelhouders niet tot iets wat zij niet willen, stop met overheidsinterventie en geef de markt zijn vrijheid terug.

Tot het laatste moment probeerde de president van de Banque de France in zijn hoedanigheid van voorzitter van het doorgaans anonieme gezelschap deskundigen een compromis te bereiken. Maar het heeft er nooit naar uitgezien dat een werkbaar plan kon worden aanvaard door zowel Société Générale als BNP. Het was Société Générale geweest die 1 februari met het plan was gekomen om met Paribas samen te gaan. De retail- en de zakenbankactiviteiten van beiden vulden elkaar goed aan, er hoefden nauwelijks mensen weg.

Een maand later sloeg Banque Nationale de Paris terug met een bod op zowel Paribas als Société Générale. Ook daarbij zouden vrijwel geen banen verdwijnen, maar wilde die driewegfusie ooit geld opleveren dan zou dat juist zijn door de enorme overlapping in de kantorennetwerken van BNP en Société Générale uit te dunnen. De triobank zou misschien de grootste van de wereld zijn (zeker voordat de Japanners fuseerden), maar zeker niet de meest efficiënte.

De defensief sociale factor speelde van het begin sterk, en is dat blijven doen. Frankrijk is overbebankt en de banken zijn zwaar overbemand, maar bij iedere optie die de twee kemphanen, Société Générales Daniel Bouton, en BNP's Michel Pébereau elkaar voorhielden, werd de sociale tijdbom zorgvuldig over het hoofd gezien.

Dat maakt de nu gevonden uitkomst zo interessant. Société Générale heeft er geen geheim van gemaakt dat zij wanneer de vrijheid zou zijn hervonden, een alliantie met een of meer andere banken zou zoeken. Wie ook met Société Générale in zee gaat zal op het kantorennet stuiten. Zeker een binnenlandse bank, zoals de net gezond verklaarde Credit Lyonnais.

Winst voor de Franse economie is ongetwijfeld dat er geen mistige, politieke oplossing uit is gekomen. Van het begin af aan was duidelijk dat zowel minister van Financien Strauss-Kahn als centrale bankier Trichet het ontstaan van één heel grote Franse bank toejuichten. Toen de aandeelhouders eerder deze maand hadden gesproken en BNP wel tweederde van Paribas gunden, maar niet veel meer dan een derde van Société Générale, hingen allerlei vage oplossingen in de lucht. Société Générale zou zelfstandig blijven maar op grote schaal deelprojecten met de Banque Nationale de Paris gaan doen. Of BNP zou de baas mogen worden maar Société Générale twee jaar zelfstandig laten.

BNP liet in een communique vanmorgen vroeg weten zich nu te gaan wijden aan haar (nauwelijks gewilde) solofusie met Paribas. De in zijn trots gekwetste Banque van Pébereau liet zich niet uit over de vraag of men in hoger beroep gaat bij de Franse Raad van State. Wel zei men geen zin te hebben gehad in `administratieve' oplossingen.

Dat is de conclusie van een half jaar titanenstrijd in de Franse bankwereld: de staat bepaalt niet meer wat er gebeurt, en komt daar openlijk voor uit. Zelfs als het er om gaat een Frans-Franse oplossing door te drukken. Frankrijk is economisch weer een stapje dichter bij de rest van de Westelijke wereld komen te liggen.