Ondergronds orkest

De metro is voor bedelaars een ideale plek om een beetje inkomen te verwerven. Door de soms eindeloze gangen lopen voortdurend veel mensen die, gehaast tussen twee bestemmingen, het losse muntgeld in de zakken niet zelden weggeven aan een arme dakloze sloeber of een zigeneurvrouw met slapend kind. De schelle, maar ook vaak schaarse neonverlichting heeft de neiging het leed van de bedelaar te vergroten, te accentueren, en daarmee ook de confrontatie te verscherpen. Het maakt menig metroreiziger, die op straat gemakkelijker kan wegkijken naar een prettiger aangezicht, vrijgeviger.

Sinds de jaren zeventig hebben zich aan het gestaag groeiende leger bedelaars in de grote metrostelsels in Europese steden vele tientallen muzikanten gevoegd die het hart mild willen stemmen. Ze vrolijken de sombere gangen op, bieden een gevoel van veiligheid in de treinstellen zelf of verkorten de wachttijden op de stations, waar vaak de enige muziek uit de donkere tunnels kwam in de vorm van onduidelijke en onheilspellende geluiden.

De documentairemaakster Heddy Honigmann is in Parijs geboeid geraakt door de vele muzikanten die de metro bevolken. Ze volgde er een aantal voor haar documentaire Het Ondergronds Orkest en vond een gemeenschappelijke noemer: de meesten bleken uit hun land te zijn verdreven door oorlog of dictatuur. Ze leven in angst en onzekerheid, ook bovengronds, waar Honigmann - ze wordt twee keer door de politie met haar camera uit de metro gezet - ze uitgebreid volgt. Bovengronds zoekt Honigmann ook andere muzikanten op, aangetrokken door bijvoorbeeld een klein affiche, zomaar ergens op een muur.

Hoewel aan het eind het treurige lot van de banneling, dat dankzij de muziek en de uiteenlopende verhalen zo natuurlijk door de film zit geweven, wat zwaar wordt aangezet, is Het Ondergronds Orkest een fraaie reportage van een verschijnsel waar duizenden zonder verdere gedachten langslopen of hoogstens een muntstuk aan besteden. Kijk en luister, huiver en geniet.

Het Ondergronds Orkest, zondag, Ned.3, 21.15-23.05u.