Geweldig en onuitstaanbaar truttig

Een thema-avond op tv over een radiodiscjockey, dat is ongebruikelijk; John Peel, aan wie de BBC zondagavond drieëneenhalf uur wijdt, is dan ook een van de meest invloedrijke Britse radiomakers. Internationaal geniet hij bekendheid door de vermaarde sessies die popgroepen voor zijn programma opnemen, de Peel Sessions, in Groot-Brittannië heeft zijn programma de muzieksmaak van opeenvolgende generaties jongeren gevormd.

Peel wordt zondag zestig. Toch is hij nog een paar avonden per week te horen op de Britse nationale popzender Radio One, tussen collega-discjockeys die tientallen jaren jonger zijn. Aan zijn muziekkeus is zijn leeftijd niet af te horen: bij hem zijn de meest obscure nieuwe gitaarbandjes te horen, plus nieuwe drum 'n' bass-, techno- of gabber-platen, doorspekt met reggae- en wereldmuziek. Een eigenzinnige, frisse keus; zo is het Nederlandse Solex op het moment een grote Peel-favoriet.

Peel begon zijn carrière begin jaren zestig in Texas, waar hij een baan bij het lokale radiostation kreeg door net te doen of hij uit Liverpool kwam en de Beatles persoonlijk kende. Zijn echte naam, Ravenscroft, verving hij door het makkelijker bekkende Peel. Terug in Engeland werkte hij even bij Radio London en werd toen een van de dj's van het net opgezette Radio One. Hij draaide psychedelische en progressieve rock.

Maar pas echt toonaangevend werd Peel in de punk- en new wave-tijd, stijlen waar hij zich enthousiast op stortte terwijl andere discjockeys er niets van moesten hebben. Veel bandjes werden door hem ontdekt of in een vroeg stadium opgepikt, van Siouxsie & The Banshees tot The Buzzcocks, The Undertones, Joy Division, The Fall (nog altijd een van zijn favorieten) en The Smiths. Hij kreeg ook enige bekendheid in Nederland, waar hij een tijdlang elke week een plaatje mocht draaien in een KRO-radioprogramma, dj was op Pinkpop en midden jaren tachtig een paar jaar lang een wekelijks eigen uur kreeg bij de VPRO op Radio 3. Nederlandse Peel-fans moeten het nu doen met een half uurtje muziek dat hij doet op BBC Worldservice: Radio One is hier helaas nauwelijks te ontvangen.

Naast zijn muzieksmaak is het vooral Peels sympathieke persoonlijkheid die hem zo geliefd maakt – hij werd door de lezers van het muziekblad NME keer op keer tot `Most Wonderful Human Being' uitgeroepen. In tegenstelling tot de meeste dj's is hij niet schreeuwerig en neerbuigend, maar wel enthousiast, intelligent, eerlijk en geestig. Hij houdt ervan anekdotes met veel zelfspot te vertellen, en laat duidelijk zijn politieke standpunten doorklinken. Linkse geëngageerde bands hebben bij hem altijd een streepje voor gehad.

Toch is er de laatste jaren ook kritiek op Peel: hij hangt zo nadrukkelijk de gewone man uit en wil zo erg aardig worden gevonden dat je er moe van wordt, vinden critici, die vooral zijn programma Home Truths (een populair programma over het gezinsleven) onuitstaanbaar truttig vinden.

Bij de BBC is zondag een portret van Peel te zien, een programma met zijn favoriete muziek uit de jaren zestig en zeventig, en om half één 's nachts een herhaling van een documentaire over zijn grote held, zanger/muzikant Captain Beefheart. Peel, die een hekel heeft aan de veelgebruikte superlatieven in de popjournalistiek, zei ooit dat hij betwijfelde dat de popmuziek genieën heeft voortgebracht, maar dat Beefheart de enige is die in de buurt komt. Bijzonder aan de mooie documentaire zijn vooral de unieke live-opnamen van Beefheart. En het commentaar, van Peel natuurlijk, is deskundig, terzake en liefdevol.

John Peel thema-avond. BBC 2, zondag, 22.00-1.30u.