GESPAAKTE WIELEN

De geografische oorsprong van de Indo-Europeanen is door taalkundigen overal gezocht, van de Baltische kust tot in India. Lubotsky houdt het, mede op grond van archeologische gegevens, op de steppen van Zuid-Rusland, ergens tussen de Don en de Wolga. ``Die culturen zijn nu vrij goed onderzocht. Men beschikte over gedomesticeerde paarden die niet alleen werden gegeten, zoals in eerdere culturen, maar ook voor wagens gespannen: hun kiezen dragen de sporen van een bit. Het oudste wiel is in Klein-Azië gevonden maar dat was massief waardoor karren zo zwaar werden dat alleen ossen ze konden trekken. De oudste gespaakte wielen stammen uit het vierde millennium en komen uit Zuid-Rusland. Een paar eeuwen later zie je ze ook in het Midden-Oosten. Gespaakte wielen maakten het mogelijk paarden voor eenassige wagens te spannen, zodat volkeren zich veel sneller konden verplaatsen. Nu bezit de gereconstrueerde woordenschat van het Proto-Indo-Europees inderdaad termen voor dissel, wiel, tuig en lichte wagen. Samen leveren die archeologische en taalkundige argumenten het bewijs dat het uiteenvallen van de Indo-Europese eenheid niet voor het vierde millennium kan zijn geschied. Was de splitsing eerder opgetreden, dan waren de groepen los van elkaar met lichte wagens in contact gekomen en hadden ze nooit dezelfde woorden bedacht.''

Deze redenering heeft een grote rol gespeeld in de recente weerlegging door taalkundigen van de archeologische theorie die zegt dat de verspreiding van de Indo-Europeanen samenviel met de langzame verspreiding van de landbouw uit Klein-Azië vanaf het zevende of zesde millennium. Lubotsky: ``Daar komt bij dat we weten dat de Indo-Europeanen een nomadenvolk waren. Ook zien we maar weinig leenwoorden tussen de uiteengevallen Indo-Europese volkeren, zoals de Kelten, Indo-Iraniërs of Balto-Slaven. Dat duidt erop dat de zaak destijds binnen een paar generaties is `ontploft'. Verbreiding van landbouw daarentegen verloopt stapje voor stapje. In zo'n situatie is er ruime gelegenheid voor taalcontact, wat veel leenwoorden oplevert.''