Fortis vindt financiers hypotheken te vrijgevig

Fortis (VSB, Generale Bank, Amev) presenteerde gisteren fraaiere winstcijfers dan verwacht. Toch trekt Nederlands vierde hypotheekverstrekker de teugels aan. ,,Je moet er niet aan denken dat de economie plotseling omslaat.''

Op de vraag aan Lucas Bols of `elken dag een glaasje' niet te veel van het goede is zal de drankenproducent ongetwijfeld ontkennend hebben geantwoord. De vraag aan bankiers of aan de aftrekmogelijkheden van de hypotheekrente mag worden gemorreld kent een even weinig verrassend antwoord: neen.

Gisteren kreeg bestuursvoorzitter Hans Bartelds van Fortis de gelegenheid zijn bezwaren tegen de mogelijke fiscale beperkingen uit Den Haag over het voetlicht te brengen. Natuurlijk zijn er principiële bezwaren (als rente-inkomsten worden belast, `moeten' uitgaven aftrekbaar zijn) maar Bartelds keek ook naar het eigen belang. Fortis zou grote schade lijden. ,,De woningmarkt komt onder druk te staan, waardoor wij dubbel worden getroffen: voor sommige klanten worden de lasten te hoog, terwijl het onderpand flink in waarde is gedaald'', aldus Bartelds. ,,Zo'n beperking van de aftrekbaarheid leidt ook zeker tot een veel strikter acceptatiebeleid bij de verstrekking van hypotheken.''

Eerder deze maand hadden Jan Kalff (ABN Amro) en Hans Smits (Rabobank) de presentatie van de halfjaarcijfers al benut om de nog prille Haagse plannen een kopje kleiner te maken. Niet alleen de aftrekbaarheid voor het tweede huis lijkt te sneuvelen, ook wordt mogelijk het mes gezet in de aftrekbaarheid van spaarhypotheken. ,,Ik kan me wel voorstellen dat het oneigenlijk gebruik van hypotheken wordt tegengegaan, maar dat is mijn persoonlijke mening'', stelde Bartelds voorzichtig.

Terwijl de financiële concerns openlijk de barricades beklimmen in de discussie over de fiscale veranderingen, heeft Fortis de voorwaarden voor het verstrekken van hypotheken verscherpt. Maar dat staat los van de Haagse plannen. ,,Ik heb de jaren zeventig nog meegemaakt'', grapte bestuurder Henjo Hielkema gisteren. Hij verbaast zich over het gemak wanneer zijn collega's hypotheken verstrekken. ,,Nu wij de teugels strakker in handen hebben genomen, zie je direct dat wij inleveren op ons marktaandeel van circa 13 procent. Wij kijken nu weer of mensen een vaste aanstelling hebben en tellen het tweede inkomen niet meer per definitie mee. Als je ziet hoe happig de kredietverstrekkers momenteel zijn, dan moet je inderdaad niet denken aan een plotselinge omslag van het economisch klimaat.''

Aan de resultaten van Fortis is in elk geval nog geen omslag te bespeuren. De bank en verzekeraar zag de nettowinst over de eerste zes maanden stijgen met 31 procent tot 1,16 miljard euro (bijna 2,6 miljard gulden). Bartelds toonde zich gisteren vooral tevreden over de autonome groei van de winst (21 procent). ,,Dat is in het nabije verleden wel eens anders geweest.''

Toch zegt ook de groei exclusief overnames niet alles bij grote financiële concerns als Fortis. Net als ING, dat onlangs 1,3 miljard euro aan Libertel verdiende, heeft Fortis veel deelnemingen die elk jaar wel een meevaller opleveren. Zo wordt de verkoop van het belang in de Nationale Investeringsbank eerder dit jaar (opbrengst 98 miljoen euro) niet eens meer als incidentele bate genoteerd, juist omdat dergelijke meevallers tot de dagelijkse praktijk gaan behoren. ,,Ook voor de komende periode kunnen we vermoedelijk zo'n meevaller tegemoet zien, want wij hebben een belang in het Belgische Tractebel waar het Franse Suez nu een bod op heeft gedaan. Daar zullen we ook een mooie winst op maken'', aldus Bartelds die geen indicatie van de waarde van het belang wilde geven.

In de afgelopen zes maanden boekte de verzekeringspoot een winstgroei van maar liefst 55 procent tot 678 miljoen euro. Wanneer de verkopen van beleggingen (331 miljoen euro tegen 141 miljoen een jaar eerder) niet worden meegeteld, resteert een winstgroei van 14 procent, grotendeels het gevolg van de florerende gang van zaken in levensverzekeringen.

ING kondigde eergisteren aan te overwegen de schadeverzekeringen, vaak marginaal winstgevend, in het buitenland deels bij andere partijen onder te brengen. Volgens Hielkema kan Fortis op termijn hetzelfde besluiten. Onder tussenpersonen wordt volgens hem de vanzelfsprekende band tussen schade- en levensverzekeringen zwakker, waardoor de noodzaak schadeverzekeringen aan te bieden vervalt. ,,Net als de consument neigen tussenpersonen er toe naar de prijs te kijken.''