Explosieve groei van `Kosovaren' in België

België is voor veel asielzoekers uit de Balkan een transitland: ze willen naar Groot-Brittannië. Als ze in Belgie worden gesnapt, geven ze vaak op uit Kosovo te komen – in de veronderstelling dat ze meer kans maken dan wanneer ze zeggen uit Servië, of Macedonië, of Albanië te komen.

Op de grote parkeerterreinen bij de benzinestations langs de snelweg Brussel-Oostende staan 's nachts vrachtwagens uit heel Europa, van Groot-Brittannië tot Polen, van Frankrijk tot Bulgarije. De chauffeurs slapen voordat ze in Oostende met de veerboot naar Groot-Brittannië oversteken. Rondom die parkeerterreinen bieden struikgewas en maïsvelden een goede schuilplaats voor clandestiene passagiers die wachten tot de chauffeurs zo diep slapen dat ze ongemerkt in de vrachtwagens kunnen kruipen.

Er is op het ogenblik sprake van een ware explosie van illegale reizigers die naar Groot-Brittannië proberen te komen. Als de Belgische politie ze aanhoudt, beweren ze allemaal Kosovaren te zijn, vertelt Johan Hongenaert van de Dienst Vreemdelingenzaken van het Belgische ministerie van Binnenlandse Zaken. Bij nadere ondervraging blijkt dat dikwijls niet te kloppen. Sommigen zijn Kosovaren, maar anderen zijn Albanezen, etnische Albanezen uit Macedonië, Macedoniërs of zelfs Serviërs uit Kosovo. Ze komen allemaal met het verhaal dat op het ogenblik op de Balkan kennelijk als een vuurtje rond gaat : in Groot-Brittannië krijg je gemakkelijk asiel of kun je zonder problemen clandestien leven.

Het afgelopen jaar werden langs de wegen naar Oostende zo'n 250 illegale reizigers per maand opgepakt door de Belgische politie. Deze maand werden er tot afgelopen woensdag volgens Hongenaert maar liefst 1056 mensen aangehouden die beweerden uit Kosovo afkomstig te zijn en verborgen in vrachtwagens naar Groot-Brittannië probeerden te komen.

Ze werden opgepakt bij gerichte opsporingsacties of na klachten van vrachtautochauffeurs. De chauffeurs zijn doodsbenauwd om met clandestiene reizigers in Groot-Brittannië aan wal te gaan, omdat ze dan een boete van duizenden guldens riskeren. Voor ze 's morgens vroeg van de parkeerplaatsen in België wegrijden, controleren ze daarom meestal nauwkeurig of er geen mensen tussen hun vracht verborgen zitten. Dat is niet altijd voldoende. Onlangs scheelde het een haar of een man die onder een vrachtwagen was gaan hangen kwam onder de wielen terecht toen hij bij een plotselinge schok op het wegdek was gevallen.

De Dienst Vreemdelingenzaken vindt het een raadsel waarom de stroom naar Groot-Brittannië plotseling is verviervoudigd. Bovendien begrijpt Hongenaert niet hoe het mogelijk is dat het aantal mensen dat beweert Kosovaar te zijn en in België asiel aanvraagt, sinds het einde van de bombardementen in Kosovo niet is afgenomen. Daarvan waren er deze maand 1290, dat is net als in de andere maanden van het jaar 39 procent van alle asielaanvragen in België. Hongenaers wijst erop dat uit Nederland en Duitsland juist veel Kosovaren die een voorwaardelijke vergunning voor verblijf hadden, nu naar hun eigen land terugkeren.

Nederland registreert asielaanvragers uit Kosovo niet apart, maar noteert alleen of de mensen afkomstig zijn uit voormalig Joegoslavië. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Justitie in Den Haag is in Nederland het aantal asielaanvragen van mensen uit voormalig Joegoslavië stabiel enkele honderden per maand. Van hen zou naar schatting tachtig procent uit Kosovo afkomstig zijn.

Bij de Belgische justitie bestaat de indruk dat bij de stroom asielzoekers die naar Groot-Brittannië wil mensensmokkelaars een belangrijke rol spelen. Deze week pakte de rijkswacht bij de snelweg van Brussel naar Oostende 127 mensen op die zeiden uit Kosovo afkomstig te zijn en naar een parkeerterrein van vrachtwagens waren gebracht door een groep van negen smokkelaars. Volgens een woordvoerster van het Brusselse parket zijn zeven van hen aangehouden, een Albanees en zes Albanese Kosovaren. De andere twee, een minderjarige en de zoon van een medewerker van de Albanese ambassade in Brussel zijn vrijgelaten.

Volgens de justitiewoordvoerster is nog niet duidelijk of de smokkelaars tot een groter netwerk behoren.

De mensen die in Groot-Brittannië asiel wilden zoeken zijn tijdelijk in een opvangcentrum ondergebracht. Ze hebben verklaard bedragen aan de smokkelaars te hebben betaald die varieerden van enkele honderden tot enkele duizenden guldens per persoon. Voor dat geld zijn ze van de Balkan via Italië, Duitsland en Frankrijk naar België gebracht. De Belgische justitie heeft de ervaring dat ze dikwijls weer snel uit een opvangcentrum verdwijnen en vervolgens zonder identiteitspapieren opnieuw een poging doen om de Noordzee over te steken. Als ze daarbij opnieuw betrapt worden herhaalt zich dezelfde procedure.