DE VREUGDE EN HET VERDRIET VAN BELGIË

De pas 16-jarige Kim Clijsters illustreerde op Wimbledon de bloei van het Belgische tennis. Haar vader Lei maakt zich als oud-international meer zorgen over het verval van het Belgische voetbal dan over de toekomst van zijn dochter, die maandag aan de US Open begint. `Ik waak slechts over de kwaliteit van haar leven.'

Tijdens haar tennispartij tegen de Bulgaarse Lubomir Bacheva op de banen van Amstelpark kijkt de 16-jarige Kim Clijsters af en toe in de richting van haar vader, die stilletjes op de tribunes zit. Maar Lei Clijsters heeft even geen oog voor de verrichtingen van zijn dochter. Hij leest een boek. ,,Ik ben nu eenmaal geen superfan van tennis'', zegt de 43-jarige oud-profvoetballer, verontschuldigend. Met de voormalige aanvoerder van KV Mechelen en oud-international bij de Rode Duivels kun je uren over voetbal praten. Maar het tennis is de hobby van zijn twee dochters Kim en Elke. ,,Daar kan ik geen zinnig woord over zeggen. Ik kijk heus wel als Kim speelt. Maar tijdens de wisselingen van baanhelft kan ik mooi even een bladzijde lezen. Dit boek van de Roemeense schrijver Popescu is fascinerend en ik heb een hoop in te halen na al die jaren in de voetballerij.''

Hier zit geen tennisvader als de dwaas die de Amerikaanse zusjes Williams uitvergroot tot soldaten van het getto. Clijsters sr. rilt bij de gedachte dat hij vergeleken zou kunnen worden met de vaders van Mirjana Lucic en Jelena Dokic, die hun dochters zelfs mishandelden na een mislukte forehand. Kim Clijsters: ,,Die vaders staan blijkbaar graag in de belangstelling. Mijn papa heeft ruim twintig jaar in de schijnwerpers gestaan, hij heeft juist behoefte aan rust. Ik kan me nog herinneren dat ik als klein kind mee ging naar de wedstrijden van mijn vader, iedereen wilde met hem praten en met hem gezien worden.''

Op de tennisbaan zijn de rollen omgedraaid. Daar wil vader Clijsters zelfs niet op de foto met zijn dochter. Hoewel Kim Clijsters haar Nederlandse club De Manege vorige week niet de landstitel wist te bezorgen, heeft ze genoten van de ambiance bij wat vader Lei ,,een typische familieclub'' noemt. En relativerend: ,,Het plezier staat bij Kim voorop. Sommige mensen beweren dat de clubcompetitie op gravel voor haar geen goede voorbereiding is geweest op de US Open, waar op hardcourt wordt gespeeld. Maar ik beschouw haar verblijf bij De Manege juist als een psychologisch voordeel. Kim begint nu mentaal fris aan de US Open.'' De dochter, instemmend: ,,Ik kan er in New York zomaar in de eerste ronde uitvliegen ook al heb ik wekenlang op hardcourt getraind.''

Pa Clijsters zou het niet betreuren. ,,Ik zie Kim toch al zo weinig.'' Kim: ,,Mijn ouders hebben mij altijd vrij gelaten. Als ik morgen zeg dat ik niet meer wil tennissen, zullen ze me geen strobreed in de weg leggen. Mijn ouders zien er wel op toe dat ik mijn schoolopleiding voltooi. Ik heb twee wedstrijden gemist bij De Manege omdat ik examens moest doen. Ik heb fanatiek gestudeerd. Papa heeft altijd gezegd: `Eén kwetsuur en je sportcarrière kan voorbij zijn.' Ik had er ook geen moeite mee na Wimbledon weer in de klas te gaan zitten. Ik zou het heel erg vinden als mijn klasgenoten me zouden verwijten dat ik met mijn neus in de wind loop.''

Vader Lei: ,,Leuk voor Kim, die vierde ronde op Wimbledon. Maar ik wil ook juichen voor mijn andere dochter Elke als zij de halve finales op een A-toernooi bereikt. Het is voor Elke al vervelend genoeg als wij ergens samen een ijsje eten en wildvreemden haar voor Kim houden. Kim geeft gelukkig niet om roem. Haar trofeeën rammelen nu in de achterbak van mijn auto. Ik was net zo. Ik heb mijn gouden schoen voor de Belgische voetballer van het jaar verkocht voor een goed doel in Roemenië en mijn vrouw kan alle bekers uit haar turncarrière nergens meer vinden.''

Zorgeloos en fris speelt Kim Clijsters haar partijen, het genot staat nog centraal. Toch was het een schril contrast haar in de hal bij Amstelpark voor een handjevol vrienden en bekenden te zien tennissen tegen recreanten als Kim de Weille of op Wimbledon tegen Steffi Graf. ,,Ik geniet van elke wedstrijd'', zegt de Vlaamse baseliner met het gespierde slagenarsenaal. ,,Ik voelde me niet te groot in de clubcompetitie te spelen, omdat ik toevallig op Wimbledon de vierde ronde heb bereikt. Ik heb moeten wennen aan de gedachte dat volwassen mensen opkijken tegen een meisje van 16 jaar omdat ze toevallig aardig kan tennissen. In dat opzicht heeft mijn vader me goed begeleid.''

Lei Clijsters: ,,Ik heb de euforie rondom mijn dochter behoorlijk kunnen indammen. Als we hadden gewild, had ik met Kim alle spelprogramma's en quizzen op de Belgische televisie kunnen aflopen. Die fout heb ik vroeger zelf gemaakt, daar wil ik haar nu voor behoeden. Ik zal het nooit toestaan dat Kim wordt uitgemolken door de commercie, ik waak over de kwaliteit van haar leven. De grote marketingbureaus hoeven voorlopig niet bij ons aan te kloppen. Ik moet er niet aan denken dat zo'n grote meneer naar me toekomt en zegt dat hij het imago van mijn dochter gaat veranderen, zoals nu bij Anna Kournikova gebeurt. Alleen Kim bepaalt hoe zij wil leven, ik wil niet dat ook maar iemand haar vrijheid aantast. Zij moet de puurheid van het bestaan kunnen ervaren.''

Kim: ,,Ik benader de sport nu professioneler dan vroeger. Het gaat nu heel snel met me. Tijdens het kwalificatietoernooi voor Wimbledon op de banen van Roehampton was ik nog een anonieme speelster. Op Wimbledon zat ik in kleedkamer 3, daar mogen de kleine spelers zich omkleden. De toppers zitten in kleedkamer 1, zij hebben de beschikking over een eigen bad en een sofa. Daar kwam Steffi Graf naar buiten toen ik tegen haar moest spelen. Ik dacht: `We lopen toch maar mooi gezamenlijk naar baan 1 van Wimbledon.'

,,Ik beschouw het als een grote eer dat ik één van de laatste tennissters ben geweest die nog tegen Graf hebben mogen spelen. Zij is altijd mijn idool geweest. Het was een vreemde gewaarwording dat ik plotseling haar tegenstander was. Maar Steffi vertelde me dat ze precies dezelfde gevoelens had toen ze met John McEnroe in het mixed-dubbelspel optrad. Hoewel ik kansloos van Graf had verloren, adviseerde ze me hetzelfde spel te blijven spelen. Volgens haar speel ik het tennis van de toekomst, een groter compliment kon ze me niet geven.

,,Maar aanvallend tennis vanaf de baseline is de huidige mode. Daarom hoop ik ook dat mijn achterstand op de zusjes Williams en meisjes als Kournikova, Dokic en Lucic te overbruggen is. Mijn spel heeft in elk geval hetzelfde karakter, ik wil elk punt winnen.'' Dat heeft Kim niet van een vreemde. ,,De familie Clijsters heeft een hekel aan verliezen'', erkent vader Lei. ,,Een spelleke kaart is bij ons niet plezant. Ik voetbalde met dezelfde gedrevenheid als waarmee mijn dochter nu tennist.''

Kim Clijsters groeide op in het internaat in het Vlaamse Eregem, dat tevens grote talenten als Justin Henin en Xavier Malisse afleverde. ,,Ik ben daar heel zelfstandig geworden, last van heimwee heb ik nooit gehad. Ik heb geleerd het tennis als een beroep uit te oefenen. Vroeger wilde ik graag een jaar naar de tennisschool van Nick Bollettieri in Florida. Maar ik was pas tien, elf jaar oud en achteraf ben ik mijn ouders dankbaar dat ze me niet hebben laten gaan. Vorig jaar heb ik een toernooi gespeeld op de banen van Bollettieri. Toen heb ik gemerkt dat die academie één grote fake is. Er lopen wel 500 kinderen voor de show rond. Maar de meisjes liggen de hele dag in een bikini in de zon en de jongens lopen met golfsticks in hun hand achter bekende tennissers als Greg Rusedski aan. Ik denk niet dat ik bij Bollettieri veel kan leren, alleen het weer is bij hem beter dan bij ons in België.''

Lachend concludeert Kim Clijsters dat de bloei van het Belgische tennis wel erg schril afsteekt bij de teloorgang van het Belgische voetbal. Met een dromerige blik mijmert Clijsters sr. over de gouden jaren van KV Mechelen. ,,Ik ben daar vijf jaar kapitein geweest. Ik kan me nog elk detail herinneren uit de Europa Cup 2-finale tegen Ajax in 1988. De rode kaart voor Danny Blind, het enige doelpunt van Piet den Boer uit een pass van Ohana.'' En grinnikend: ,,En natuurlijk de priemende middelvinger van trainer Aad de Mos in de richting van de Ajax-bank. Van Aad kon je zoiets verwachten, hij heeft het nooit kunnen verkroppen dat hij door Ajax is weggestuurd. Mechelen is eigenlijk de enige club waar De Mos niet voortijdig is ontslagen.

,,Toch heb ik de schoonste wedstrijd met Mechelen gespeeld drie dagen na de Europa Cup-finale tegen Ajax. Het was één groot feest in de stad en we stonken bijkans nog naar het bier toen we tegen Anderlecht moesten spelen. Maar de teamgeest was zo groot dat we die club met 3-0 van de mat tikten. KV Mechelen was een trein die zomaar vertrok en pas stopte toen Anderlecht er genoeg van kreeg dat wij alle prijzen wegkaapten. Onze voorzitter Cordier moest zijn beste spelers verkopen omdat zijn bedrijf in financiële problemen raakte. Toen was het met Mechelen snel gedaan.''

Ook Clijsters beseft dat alleen de aanstelling van een nieuwe bondscoach het Belgische voetbal niet uit het slop kan halen. Zijn analyse: ,,We hebben de jeugdopleiding verwaarloosd en de meeste clubs kennen bovendien een ongezonde structuur. Trainers worden voor een prikkie aangenomen, zodat het bestuur de speelwijze kan bepalen. Daarnaast is het Belgische voetbal vergeven van duistere spelersmakelaars, die tevens invloed hebben op het aanstellen van de trainer. Een coach in België komt nog nauwelijks aan de bak als hij correct wil werken. Twintig coaches beschikken over een FIFA-diploma, de anderen laten zich prostitueren door hun bestuur.

,,De taalstrijd speelt daarbij een veel kleinere rol dan in het buitenland wordt verondersteld. Het was ook geen politieke beslissing om de Vlaamse bondscoach George Leekens te vervangen door de Waal Robert Waseige. Je kon het ontslag van Leekens zien aankomen. De nederlaag tegen Finland was de bekende druppel. Het valt Leekens vooral te verwijten dat hij te lang te veel spelers heeft uitgeprobeerd inplaats met een vaste selectie te werken. Ik vind Waseige een schitterende gast, hij heeft veel ervaring. Ik blijf er bij dat België nog steeds over een uitstekend elftal kan beschikken.

,,Maar de meeste spelers denken alleen aan zichzelf. Van Meir roept dat hij onder Waseige wil terugkeren in de nationale ploeg, ook Scifo wil een rentree maken. Maar Vidovic wil juist stoppen nu Leekens is vertrokken. De internationals zouden zich eens ondergeschikt moeten maken aan het nationale belang. In mijn tijd zeurde niemand over de bondscoach. Maar het Belgische elftal kende toen ook meer persoonlijkheden als Gerets, Preud'homme, Vandereyken en daar mag ik ook mezelf bij noemen. Tegenwoordig bestaan de Rode Duivels voor een deel uit alibi-vedetten, jongens die amper komen kijken en na drie interlands roepen dat ze niet met deze coach verder willen. Die zouden we snel buiten moeten schoppen om van het Europees kampioenschap in 2000 nog iets moois te kunnen maken.''