`Bij Keynes liep niemand naar binnen'

,,We kwamen in Bretton Woods terecht omdat de Amerikaanse minister van Financiën een jood was. Mount Washington was één van de weinige hotels waar joden en zwarten niet werden geweerd. Bovendien lag het afgelegen en de bedoeling was dat we drie weken lang ongestoord konden werken. De echtgenotes mochten dus niet mee, wat jammer was, want het zou een prachtige vakantie zijn geweest. Ik was 30 toen, een van de jongsten. We reisden collectief met de nachttrein uit Washington, drie of vier wagons, een paar honderd mensen. Vanaf de eerste dag heerste er een sfeer van opwinding: wij waren hier met iets zeer belangrijks bezig en het mocht niet mislukken. Voor iedereen die erbij is geweest is Bretton Woods het hoogtepunt van zijn carrière gebleven. Iedereen was zich er diep van bewust dat de fouten van na 1914-1918 niet mochten worden herhaald. We hadden hyperinflatie in Duitsland gehad, de Krach in New York, de devaluatie van het pond, massale werkloosheid – iedereen wist dat er een nieuw monetair stelsel moest komen waarmee dat niet weer kon gebeuren.

Een sterke herinnering heb ik aan de eerste vergadering met Keynes, grand old man John Maynard Keynes. Hij kwam tien dagen later dan de anderen, omdat hij voorzitter was van de commissie die de Wereldbank moest ontwerpen. Men dacht dat daar minder tijd voor nodig was dan voor het ontwerpen van het Fonds. Die vergadering begon om vier uur en op dat moment begon er zo'n typisch zwaar onweer met heel veel regen en lawaai. Niemand kon elkaar nog verstaan, maar Keynes praatte rustig door. Die maakte gebruik van de situatie door er zoveel mogelijk agendapunten doorheen te jagen. Bretton Woods was de apotheose van hoe hij altijd was geweest: zeer autoritair. Keynes was toen al heel ziek. Hij was de enige die zijn vrouw wel bij zich had, om voor hem te zorgen. De grootste onenigheid hadden Keynes en White inderdaad over het Fonds en aangezien White ook zeer autoritair was, leidde dat soms tot blow-ups. Keynes wilde als leider van de Britse delegatie dat het Fonds onbeperkt kredieten kon verstrekken. Hij voorzag dat Groot-Brittannië na de oorlog veel geld nodig zou hebben. Maar White voelde daar als leider van de Amerikanen helemaal niets voor. Híj zag het niet zitten dat de Verenigde Staten na de oorlog de tekorten van de hele wereld zouden gaan financieren.

Er was een speciaal comité voor onopgeloste vraagstukken en daar zat ik in. We kwamen iedere avond na het eten bij elkaar en dan gingen we door tot we niet meer konden. Om middernacht kregen we sandwiches en whisky. In dat comité speelden de Canadezen een grote rol, zij kwamen met de tussenvoorstellen. Maar de echte oplossingen kwamen informeel tot stand: mensen die bij elkaar naar binnen liepen. Alleen bij Keynes liep niemand naar binnen, hij moest worden ontzien.

Het hoofdpunt voor de Nederlandse delegatie was: hoe krijgen we een voldoende groot quotum. De leider van onze delegatie vond dat Nederland meer stemrecht moest krijgen omdat wij Indonesië hadden. We kregen onze zin. Maar toen het Fonds in 1946 werd opgericht, pakte het toch allemaal anders uit omdat Rusland zich had teruggetrokken. Stalin vroeg een lening van tien miljard dollar en toen hij die niet kreeg, zei hij dat hij dan niet meer meedeed. Nóg niet, zei hij tegen ons.

Bij het slotdiner, op 22 juli, ben ik niet meer geweest. Het was een belangrijke bijeenkomst, maar ik wilde mijn vrouw gaan opzoeken in haar vakantieplaats. Bretton Woods heeft tussen de mensen die er waren een sterke band geschapen. Nog steeds wordt er niet over een nieuw monetair stelsel gesproken, maar over een nieuw Bretton Woods. Bijna alle deelnemers zijn nu dood. In 1994 waren er nog tien in leven. Dat weet ik omdat het Fonds ons toen had uitgenodigd voor een vergadering in Madrid. Nu zijn het er nog maar twee: Raymond Mikesell, ex-gouverneur van de staat Oregon, en ik. Mikesell was in Bretton Woods verantwoordelijk voor de verdeling van de quota. Aan hem heb ik toen nog moeten uitleggen waarom wij vonden dat Nederland te weinig kreeg.''

Dit is het eerste deel van een serie.