Omstreden IQ-verhoging

Verwoed slaat Anna (1 ) met beide vuisten op het toetsenbord. En alhoewel ze beslist geïntrigeerd is door de flikkeringen op het beeldscherm lijkt ze niet te beseffen dat haar input gevolgen heeft voor de output: de serie plaatjes met begeleidende woorden van de cd-rom BabyWow schieten in een onbegrijpelijke sneltreinvaart voorbij. Ook Anna's broertje Hugo (1) is beslist onder de indruk van de computer. Voor de inhoud van BabyWow, educatief bedoelde software voor kinderen van 9 maanden tot 3 jaar, kan hij echter weinig waardering opbrengen. Des te meer is hij gefascineerd door het scherm van mijn laptopcomputer: met stralende ogen blijft hij het maar open en dicht klappen.

Computers zijn vandaag de dag alomtegenwoordig en wil een kind kunnen meedraaien in de digitale samenleving, dan moet het zo snel mogelijk met computers kennismaken. Dat is zo'n beetje de redenering achter lapware, software voor baby's. Lapware is een van de snelst groeiende categorieën in de software markt: de verkoop van programma's voor kinderen onder de vier jaar steeg vorig jaar in de VS met 26 procent.

Een van de bekendste producten van dit moment is BabyWow, een cd-rom die met name is bedoeld om taalverwerving te stimuleren. BabyWow is volgens het begeleidende materiaal gebaseerd op `wetenschappelijk hersenonderzoek' dat een correlatie vindt tussen de hoeveelheid en gevarieerdheid van woorden die een klein kind hoort en zijn uiteindelijke IQ. De cd-rom bestaat uit een serie afbeeldingen waarbij de kleine telkens in acht verschillende talen te horen krijgt wat het getoonde voorstelt. De plaatjes zijn verdeeld in categorieën als `dieren', `keuken', `binnen', `buiten', `kleuren' en `vormen'. BabyWow gebruikt foto's in plaats van tekeningen aangezien die volgens datzelfde `wetenschappelijke hersenonderzoek' een grotere intellectuele stimulans geven. Anna en Hugo zijn voor zover je daarvan op deze leeftijd kunt spreken tweetalig. Derhalve zijn de twee uitgelezen proefkonijnen om deze cd-rom uit te testen: men zou al een zekere openheid voor vreemde talen mogen verwachten.

Mijn experiment met Anna en Hugo is beslist niet `wetenschappelijk' en wellicht moet je kinderen uitgebreider met computers laten kennismaken dan een enkele middag, maar afgezien daarvan moet de conclusie hier luiden dat software voor baby's aan baby's niet echt is besteed. Alhoewel Anna gedurende vijf minuten beslist door BabyWow was geboeid, lijkt ze het computerscherm te beschouwen als een televisie. Die indruk wordt bevestigd wanneer Anna plotsklaps, `bye-bye' roepend, uitbundig naar de monitor begint te zwaaien (ze is een groot liefhebber van de Teletubbies). Oftewel, het unieke van de computer, namelijk dat je er actief mee werkt in plaats van er passief naar kijkt (zoals de televisie), komt bij baby's nog niet tot zijn recht.

Lapware lijkt eerder bestemd voor ouders die zich het hoofd op hol hebben laten brengen door goedbedoelde adviezen over hersenontwikkeling op vroege leeftijd. Ondanks het gescherm met `wetenschappelijk hersenonderzoek' door de makers van BabyWow zijn feitelijk de beschikbare gegevens over de relatie tussen het gebruik van computers (of andere technische hulpmiddelen) en de ontwikkeling van intelligentie bij baby's op zijn best ambivalent. Tegenover de enthousiaste aanbevelingen van BabyWow staat bijvoorbeeld The American Academy of Pediatricians (de organisatie voor Amerikaanse kinderartsen) die afgelopen maand nog adviseerde dat kinderen onder de twee jaar eigenlijk geen televisie zouden moeten kijken of computers gebruiken. En dat is een advies dat Anna zich ter harte neemt. Na tien minuten aan de computer te zijn blootgesteld weet ze zowaar de aan/uit-knop te vinden en mijn laptop uit te zetten.

BabyWow, $34,99, uitg. BowWow House. Meer informatie: www.babywow.com