De wonderen van het Meer van Tiberias

Het is vakantie! Toeristen zwermen weer uit, campings en hotels zitten vol. Onze correspondenten hebben deze zomer een hotelkamer geboekt met uitzicht op de geschiedenis. Vandaag: het Meer van Tiberias.

Bij het krieken van de dag rijst de zon als een rode vuurbal uit het oosten vanachter de Hoogvlakte van Golan over het dan rimpelloze Meer van Tiberias. Vanuit het raam op de vierde verdieping van het vlak aan het meer gelegen hotel in de kibbuts Ginosar is het een schitterend spel van kleuren.

Dit jaar maken de waterdeskundigen zich echter grote zorgen over deze zoetwaterplas met een omtrek van circa 50 kilometer, meer dan 200 meter onder de zeespiegel. Over een maand zakt het kostbare water tot de denkbeeldige rode lijn van 212 meter onder de zeespiegel. Bij temperaturen tussen de 30 en 40 graden celsius is verdamping in grote mate verantwoordelijk voor het snel zakkende waterpeil. Mag er dan nog water uit het meer worden gepompt? Sommige specialisten zeggen dat de onderdruk alle rotzooi op de bodem van het meer naar de oppervlakte zal stuwen als het waterpeil onder de rode lijn zakt, met naargeestige gevolgen voor de kwaliteit voor het drinkwater in Israel. Berichten over vervuiling van het Meer van Tiberias, waarin koeien niet alleen verkoeling zoeken maar ook hun behoeften doen, duiken al steeds vaker in de Israelische media op.

Lage en hoge waterstanden wisselen elkaar in de geschiedenis van het meer regelmatig af. In 1934 dreef een woeste storm enorme vloedgolven over de kade landinwaarts. Huizen langs de kust, aan de oude Romeinse weg, de Via Maris, werden weggeslagen. Tot aan de daken van de huizen in Tiberias steeg het water. Sedertdien worden er geen huizen langs de kust meer gebouwd. Door de te droge winters van de afgelopen jaren is het water nu echter zover gezakt dat de kustlijn zich op verschillende plaatsen tot 200 meter van de kust heeft verplaatst.

Dat was ook het geval in 1986. Toen deed zich na de vele wonderen die Jezus bij het meer van Tiberias 2.000 jaar geleden heeft verricht, weer een wonder voor. Tegenover de kibbuts Ginosar stak uit het honderden meters brede strand een stuk hout, gelijkend op de punt van een boot. Archeologen stelden snel vast dat het om een oude vissersboot ging. Hoe oud precies wist toen nog niemand. Ook Chaim Hecht niet, de correspondent van radio Israel in het noorden van Israel. ,,Er is een boot, misschien de boot van Jezus, gevonden'', berichtte hij. Radio Israel opende met dit sensationele nieuws. ,,Binnen vijf minuten waren de CNN en de BBC aan de lijn'', herinnert Hecht zich grinnikend. Hij had de journalistiek controle over zijn bericht verloren. ,,De boot van Ginosar werd de boot van Jezus.''

Heel omzichtig werd de nog in betrekkelijk goede staat verkerende boot (8,2 meter lang, 2,3 meter breed, 1,2 meter hoog) uitgegraven. Nu staat hij al een jaar, na grondige preparatie, te drogen in een glazen droogkamer aan het meer. Volgend jaar wordt `de boot van Jezus' in het Vaticaan geëxposeerd. Nu staan met bussen aangevoerde toeristen in de rij om een glimp op te vangen van de boot waarin Jezus zou hebben gepredikt. Wetenschappelijk onderzoek heeft uitgewezen dat de boot ongeveer 2.000 jaar oud is. De discipelen van Jezus zouden volgens een handleiding die aan bezoekers wordt verstrekt, van dit zeilvaartuig met roeispanen gebruik kunnen hebben gemaakt.

Langs de westelijke oever van het Meer van Tiberias staan kerken en zijn talloze heilige plaatsen waar Jezus volgens het evangelie van Marcus heeft gepreekt en wonderen verricht. Het Nieuwe Testament vertelt over de genezing van zieken, de wonderbare vermenigvuldiging van vis en brood en de voettocht van Jezus over het woelige meer om zijn in nood geraakte volgelingen te redden. Volgens theologen is er geen plaats in het Heilige Land waar Jezus zoveel wonderen heeft verricht als bij het Meer van Tiberias.

Volgend jaar, in 2000, zullen talloze pelgrims in het voetspoor van Jezus naar de heilige plaatsen langs het meer van Tiberias drommen. Obers in de visrestaurants op de promenade langs het meer in de stad Tiberias dromen van deze overvloed. Dit jaar is het maar magertjes gesteld met het toerisme hier. Veel Israeliërs blijven weg omdat het geen lolletje is over het drooggelopen, glibberige en modderige land naar dieper water te lopen. Ook berichten van radio Israel over de enorme vervuiling houdt de mensen weg. De extravagant hoge prijzen van de hotels verdrijven velen naar goedkopere bestemmingen.

In een bouwvallige houten barak langs de kust drijft Shmuel een restaurantje. Shmuel praat graag. Over de vrouw van zijn leven die hij maar niet kan vinden en over de Syrische kikvorsmannen die vóór de oorlog van 1967 aan de Syrische kant van het meer, in de noordoostelijke hoek, onder het water op Israelische vissersboten wachtten en zo nu en dan een visser de keel afsneden.

Shmuel kan zich niet voorstellen dat premier Ehud Barak zo gek zal zijn om de Syriërs in geval van vrede naar de oevers van het Meer van Tiberias te laten terugkeren. ,,Kan Israel het risico nemen terug te keren naar de situatie zoals die was voordat de Golan in juni 1967 op Syrië werd veroverd?'', vraagt hij zich af. Na de snelle Israelische bezetting van de hoogvlakte kwam er een einde aan de beschietingen uit de Syrische bunkers op de bergrug boven het meer op eronder liggende Israelische nederzettingen aan de oostelijke kant van het meer van Tiberias.

Rond het meer vloeide door de eeuwen heen veel bloed. Zal daaraan volgend jaar door een Israelisch-Syrische vrede een eind komen? Zal dat het volgende wonder zijn?