Bond lichtzinnig over boekenprijs

De Consumentenbond bestelt bij één Belgische prijsstunter via Internet in één keer tien literaire boeken in de Nederlandse taal en verwerft 16 procent korting. Het is voor de bond aanleiding bij het kabinet te pleiten voor afschaffing van de vaste boekenprijs voor Nederlandse boeken. De huidige situatie leidt volgens de bond namelijk tot een `tweedeling in de maatschappij' tussen degenen die Internet hebben en de mensen zonder dit wondermiddel.

Wat is er aan de hand. In Nederland kan ieder die een boek wil lezen naar de openbare bibliotheek waar hij voor een luttel bedrag per jaar kan beschikken over elk boek dat in Nederland verschijnt. Dat is een door de Nederlandse samenleving gekozen vorm van ééndeling die tot aan het einde der tijden verdedigd dient te worden.

Dan de boekenkoper. Er zijn in het buitenland aanbieders op Internet die stunten met prijzen. Het is mijn stellige overtuiging dat bij een boekenaanbod van alleen al in Nederland tienduizenden titels, en een gemiddelde aanschafprijs van 25 gulden, een goede serviceverlening op Internet in combinatie met stuntprijzen economisch niet blijvend haalbaar is. Zelfs de wereldwijd meest populaire boekensite Amazon.com lijdt op zijn boekengedeelte zware verliezen. Ik verwijt daarom de Consumentenbond dat in een fase waarin absoluut niet duidelijk is hoe de dienstverlening van Internetaanbieders er blijvend uitziet, op basis van één prijsstunter conclusies voor de lange termijn worden getrokken. Conclusies die erop neerkomen dat de Nederlandse boekcultuur aan een risico wordt blootgesteld dat ertoe kan leiden dat de variatie aan titels en de algemene verkrijgbaarheid minder wordt.

De vaste boekenprijs is onderdeel van een omvangrijk stelsel van maatregelen om het verschijnen en de verkrijgbaarheid van boeken veilig te stellen. Daartoe behoren ook subsidies aan schrijvers, de Bibliotheekwet, één distributie-centrum, lage btw, leesbevorderings-programma's e.d. Dit in de jaren gegroeide stelsel heeft ertoe geleid dat Nederland behoort tot de absolute wereldtop op het gebied van boeken: rijkdom aan vertalingen, auteurs, dichtheid van bibliotheken en boekwinkels, prijsniveau etc. De bijdrage van de vaste boekenprijs aan dit succes kent geen academisch bewijs. Wel komen talloze deskundigen steeds maar weer tot de conclusie dat het systeem werkt. Niet alleen Nederland is voorstander van beschermde afspraken. Het is niet toevallig dat de man die in Brussel op Europees niveau grote faam heeft verworven als breker van prijsafspraken, Van Miert, er in zijn ambtsperiode niet in is geslaagd het door hem vermeende boekenkartelprobleem tot een eensluidende oplossing om te vormen. En waarom zouden toenmalig bondskanselier Kohl en president Chirac in oktober 1998 tijdens de Frankfurter Buchmesse een gezamenlijke verklaring hebben afgegeven waarin gepleit wordt voor een Europese regeling voor een vaste boekenprijs? Het is een gecompliceerde kwestie, waar vrije markteconomie en geleide cultuurpolitiek met elkaar in balans moeten worden gebracht. En terwijl met aandacht en zorg gesproken wordt over deze genuanceerde zaak, concludeert de Consumentenbond vanwege een gekunstelde prijsvergelijking losjes dat de vaste prijs voor het Nederlandse boek opgedoekt dient te worden. Een onderzoek en een stelling de Consumentenbond onwaardig.

Henk Kraima is directeur van de Stichting CPNB.

    • Henk Kraima