Schröder zet omstreden hervorming door

Het rood-groene kabinet van bondskanselier Gerhard Schröder heeft gisteren ingestemd met het omstreden bezuinigingsprogramma en de hervorming van het pensioenstelsel in Duitsland.

Schröder en zijn vernieuwers in het kabinet binden daarmee de strijd aan met de linkervleugel in de SPD, die samen met de vakbeweging al maanden lang hevige oppositie voert tegen de moderniseringskoers van de bondskanselier. Schröder heeft daarom momenteel meer te vrezen van zijn eigen partij dan van de oppositionele CDU/CSU en FDP.

Gezien de grote verdeeldheid in zijn eigen SPD is het onzeker of Schröders plannen deze herfst ongeschonden door het parlement (Bondsdag en Bondsraad waarin de 16 deelstaten vertegenwoordigd zijn) zullen worden geaccepteerd.

Twee minister-presidenten van de SPD, Manfred Stolpe van Brandenburg en Reinhard Klimmt in Saarland, hebben al aangekondigd in de Bondsraad (Eerste Kamer) tegen de plannen te zullen stemmen. De SPD raakte eerder dit jaar bij de verkiezingen in Hessen al de absolute meerderheid in de Bondsraad kwijt, maar tot nog toe stelden de deelstaten die door een grote coalitie van SPD en CDU worden geregeerd zich neutraal op. Valt in enkele SPD-geregeerde deelstaten echter ook de steun weg, dan loopt Schröder met zijn bezuinigingen en sociale hervormingen op de klippen.

De SPD dreigt bovendien bij de komende deelstaatverkiezingen, die in vijf Länder worden gehouden, nederlagen te lijden waardoor haar positie in de Bondsraad structureel wordt verzwakt. In de opiniepeilingen is de coalitie van SPD en Groenen haar meerderheid al kwijtgeraakt.

Ook de SPD-fractie in de Bondsdag is verdeeld over de bezuinigings- en sociale hervormingsplannen, waarmee Schröder de rol van de Duitse staat kleiner wil maken en die van de vrije markt groter. Dat de verhouding tussen de kanselier (tevens partijvoorzitter) en de fractie allesbehalve soepel is, bleek gisteren tijdens het eerste rood-groene coalitieberaad in Berlijn, waarbij Schröder SPD-fractievoorzitter Peter Struck de mantel uitveegde. ,,Wat jij hebt aangericht, is rampzalig'', zou Schröder de SPD-fractieleider voor de voeten hebben geworpen, nadat Struck bij de vakbeweging hoop had gewekt dat het hervormingsprogramma kan worden afgezwakt. Eerder al had Struck de vakantie van de kanselier verzuurd door nog radicalere belastingverlagingen voor te stellen dan het kabinet heeft gedaan. Schröder wierp Struck voor de voeten dat hierdoor een ,,catastrofaal'' beeld van de coalitie in de media is ontstaan.

Minister van Financiën Hans Eichel noemde gisteren de kritiek dat de bezuinigingsplannen sociaal onrechtvaardig zouden zijn, ongegrond. ,,We voeren de grootste naoorlogse belastingverlaging door waarbij de tarieven aan de boven- en aan de onderkant worden verminderd'', zei Eichel. Herstructurering van de sociale voorzieningen noemde hij noodzakelijk, om het stelsel financierbaar te houden en geld in kas te hebben voor een actieve arbeidsmarktpolitiek. Eichel wees op de financiering van het 100.000-banenplan voor jongeren en de subsidie van werkgelegenheidsprojecten, vooral in Oost-Duitsland waar de werkloosheid 20 tot 30 procent bedraagt. ,,Dat noem ik geen sociale afbraak'', aldus Eichel.

De minister wilde niet ontkennen dat vermindering van de enorme staatsschuld van 1.500 miljard mark evenwel een ,,bitter medicijn'' vereist. De regeringsvoorstellen behelzen een bezuiniging van 30 miljard voor het komende jaar. Gepensioneerden en ambtenaren zien hun inkomen achteruit gaan omdat ze enkel nog de inflatie (0,7 procent) vergoed krijgen. Werklozen worden harder aangepakt om bepaalde banen te accepteren.

De benzineprijs wordt de komende vier jaar 24 pfennig per liter verhoogd (6 pfennig per jaar). Energie wordt duurder. Het hoogste belastingtarief wordt verlaagd van 53 naar 48,5 procent, het laagste tarief van 25,9 naar 19,9 procent. Ondernemers kunnen vanaf 2001 rekenen op een verlaging van de belastingen van 45 naar 35 procent. Deze bezuinigingen zijn volgens Eichel nog slechts het begin. Om de begroting in 2006 in evenwicht te krijgen, zijn na het jaar 2000 jaarlijks besparingen van 50 miljard mark nodig.