Palestijnse gevangenen blijven breekpunt

De kwestie van vrijlating van Palestijnse gevangenen `met bloed aan de handen' is de belangrijkste hindernis voor succesvolle afronding van de Israelisch-Palestijnse besprekingen over de uitvoering van het Wye-akkoord.

Likud-parlementariër Reuven Rivlin kon gisteren zijn verontwaardiging niet de baas over de bereidheid van de Israelische regering om de criteria voor de vrijlating van Palestijnse gevangenen enigszins te verzachten. Hij bleef minister Chaim Ramon tijdens diens verklaring over deze voor de Israeliërs en Palestijnen even gevoelige als emotionele twistappel in de Knesset, het parlement, onderbreken. ,,Palestijnse terroristen met bloed aan de handen (die Israeliërs hebben gedood) vrijlaten? Wie kon er zo onverantwoordelijk zijn?'' Minister Ramon wist wel raad met deze woede-uitbarsting: ,,Het is een gevoelige zaak. Maar dit wil ik er wel over zeggen: premier Benjamin Netanyahu stelde tijdens de onderhandelingen in Wye Plantation de Amerikaanse president Bill Clinton voor 750 Palestijnse gevangenen vrij te laten in ruil voor vrijheid voor Jonathan Pollard''. Deze joodse Amerikaan die voor Israel in Washington spioneerde en door Jeruzalem als spion is erkend, zit in de VS een lange gevangenisstraf uit in eenzame opsluiting. ,,Netanyahu zei niet tegen de Amerikaanse president dat Palestijnen met bloed aan de handen niet vrij zullen komen'', vervolgde Ramon. Rivlin zat met open mond van verbazing - echt of voorgewend - in de oppositiebanken. ,,Die wetenschap heb ik opgedaan door bestudering van de stukken over de onderhandelingen in Wye'', zei Ramon.

Netanyahu kwam volgens deze minister van zijn royale voorstel terug toen president Clinton liet weten dat er van vrijlating van Pollard geen sprake kon zijn. Uiteindelijk werd in het akkoord van Wye Plantation de vrijlating van Palestijnse gevangenen vaag gedefinieerd. Criteria voor vrijlating werden niet genoemd, hoewel de Palestijnse onderhandelaars zeggen dat het niet in hun hoofd is opgekomen dat Netanyahu hen zou kunnen aftroeven met de vrijlating van 150 autodieven en illegale arbeiders en slechts voor 100 Palestijnse veiligheidsgevangenen de poorten van de gevangenis zou openen. Palestijnen met bloed aan de handen bleven achter slot en grendel.

Dit probleem staat deze dagen naast de territoriale problematiek succesvolle afronding in de weg van de intensieve Israelisch-Palestijnse besprekingen over de uitvoering van het Wye-akkoord en het begin van onderhandelingen over de eindoplossing van het Israelisch-Palestijnse conflict. Uitgaande van de vredeswil van premier Barak hoopten de Palestijnse onderhandelaars op een aanzienlijk soepelere en realistischer Israelische benadering van het ,,vraagstuk van de Palestijnse krijgsgevangenen''. Ze zijn teleurgesteld dat ook Barak Palestijnse civiele gevangenen wil onderbrengen in de categorie van vrij te laten Palestijnen om zo min mogelijk `terroristen' te hoeven vrijlaten.

,,De vrede is een illusie als de soldaten niet thuiskomen'', zei de Palestijnse onderhandelaar Hisham Abdul Razeq. ,,Wat is de Israelische logica wèl met de Palestijnse leiders te onderhandelen die de Palestijnse strijders hebben opgedragen hun acties uit te voeren, en onze strijders als terroristen te beschouwen?'',,De Palestijnen hebben wat dat aangaat een punt'', zei minister Ramon.

Barak wil volgens Israelische bronnen slechts 250 Palestijnse veiligheidsgevangenen vrijlaten. Volgens het akkoord van Wye moet Israel in totaal 750 Palestijnse gevangenen laten gaan. Onder Netanyahu werden 250 Palestijnen op vrije voeten gesteld van wie 100 veiligheidsgevangenen (zonder bloed aan de handen). De Palestijnse onderhandelaars staan erop dat Barak met 650 veiligheidsgevangenen over de brug komt. Ziad Abu Ziad, een invloedrijke Palestijnse minister, zei vorige week dat de terugkeer van de Palestijnse strijders uit Israelische gevangenissen voor de Palestijnen zelfs belangrijker is dan uitbreiding van hun gebied door verder Israelisch terugtrekken.

Minister van Justitie Jossi Beilin (een van de architecten van Oslo) merkte deze week op dat de verzoening tussen Arafat en Hawatmeh, de leider van het Democratisch Front voor de Bevrijding van Palestina, het mogelijk maakt ook Palestijnse strijders van het Palestijnse weigeringsfront op vrije voeten te stellen. Het is echter de vraag of Barak daarvoor open staat.

De beperkingen die Barak zich heeft opgelegd bij het vrijlatingsbeleid van Palestijnse gevangenen, heeft tot gevolg dat Israel niet weet waar meer dan 250 Palestijnse veiligheidsgevangenen die in aanmerking komen voor vrijlating vandaan te halen. Volgens de Palestijnen moet hij maar selecteren uit de 2.115 veiligheidsgevangenen die Israel volgens hen nog vasthoudt, zodat 650 gevangenen vrijkomen bij de ondertekening van een nieuw Israelisch-Palestijns akkoord. Maar dan moet Barak wel door de bocht. Niet alleen Arafat maar ook hij heeft te maken met een op het punt van vrijlating van Palestijnse gevangenen hypergevoelige publieke opinie.

In de krant Ma'ariv schreef een columnist deze week dat het nog wel te begrijpen is dat Palestijnen die een Israelische militaire basis of militair konvooi hebben aangevallen, naar huis gaan. ,,Maar wat is toch het veiligheidsaspect van een Palestijn die met messteken vier vrouwen in Jeruzalem vermoordt of een meisje in Bat-Yam?'' Wat was de Palestijnse strategische betekenis van de aanslagen bij de busstations in verschillende Israelische steden die veel Israelische levens eisten?

Minister van Binnenlandse Veiligheid Shlomo Ben Ami heeft gezegd dat er voor Israel niets anders opzit dan bij de beëindiging van het Israelisch-Palestijnse vredesoverleg alle ,,krijgsgevangenen'' op vrije voeten te stellen. De columnist in Ma'ariv stelt in zijn woede over deze door de minister overgenomen ,,criminele Palestijnse terminologie'' voor dat Israel een standbeeld opricht voor de ,,helden van de Palestijnse revolutie''.