De acteur

Naam: Hans Croiset

Leeftijd: 63

Beroep: toneelspeler

,,In al die jaren dat ik speel, heb ik nog geen systeem ontdekt dat de plankenkoorts, de allervreselijkste vorm van stress die ik ken, vermindert. Aanvankelijk had ik er geen last van; ik had geen idee waar toneelspelen eigenlijk over gaat.

Dat veranderde in één klap halverwege een voorstelling van Midzomernachtsdroom. In paniek realiseerde ik me hoe gevaarlijk en bezwaarlijk mijn beroep is: al die mensen die naar je kijken. Plankenkoorts is natuurlijk pure faalangst.

Toch roep ik de stress zelf op, om mijn concentratie op te peppen. Als ik 's avonds moet spelen, ga ik meestal nog vrij rustig naar de schouwburg toe. Maar vanaf het moment dat ik de ingang gepasseerd ben, ben ik verloren. Ik voel me ziek en krijg overal in m'n lichaam – in m'n schouders, in m'n borst – kramp. Ik denk: `Waarom doe ik mezelf dit aan? Ik kan net zo goed van de Eiffeltoren springen.' Ik heb het meeste last van plankenkoorts voor de première, als ik de hoofdrol speel of de eerste zin moet uitspreken. Tussen zeven uur en kwart over acht, als de voorstelling begint, ben ik altijd mijn eerste regels kwijt.

Toch zou ik zonder de spanning niet zo goed spelen. De stress is een katapult die ervoor zorgt dat ik uiteindelijk maximaal geconcentreerd wegvlieg. Het is ook een schoonmaakproces; met uiterste zelfdiscipline ruim je al je gedachten op. Dat proces verandert nooit: ik begin elk nieuw stuk als een beginner. Dat moet ook, anders zou ik op routine gaan spelen.

Om me aan de stress te onttrekken, heb ik zelfs een tijd lang minder gespeeld. Waarom ik uiteindelijk toch dit vak ben blijven uitoefenen? Pure behaagzucht en ijdelheid! Of misschien ben ik wel verslaafd aan het verhoogde adrenalinegevoel.''

Vraaggesprekken: Rentsje de Gruyter