Omstreden linkse filosoof in Italië op vrije voeten

De linkse Italiaanse filosoof Adriano Sofri, volgens velen een slachtoffer van de falende justitie, is vrijgelaten in afwachting van een nieuw proces om vast te stellen in hoeverre hij verantwoordelijk is voor de moord, 27 jaar geleden, op politiecommissaris Luigi Calabresi.

Dertien processen zijn niet voldoende geweest om klaarheid te brengen in die belangrijke terroristische aanslag. Sofri was in januari 1997 gevangen gezet na een definitief geacht vonnis van het Hof van Cassatie. Hij heeft bij herhaling aangedrongen op een nieuw proces, op grond van nieuwe informatie en onzorgvuldigheden in eerdere rechtszaken. De rechtbank van Venetië heeft nu een nieuw proces gelast. In afwachting daarvan verliet Sofri de gevangenis in Pisa.

De moord op Calabresi was een sleutelmoment in de golf van terreur die Italië in de jaren zeventig teisterde. Calabresi zou in 1969 de linkse anarchist Giuseppe Pinelli uit een raam op het hoofdbureau van politie in Milaan hebben geduwd. Pinelli was een verdachte bij de bomaanslag op piazza Fontana eerder dat jaar, waarbij zestien doden vielen. Volgens de officiële lezing heeft Pinelli zelfmoord gepleegd. Maar links had commissaris Calabresi uitgeroepen tot een klassenvijand. De radicaal-linkse groep Lotta Continua begroette de moord op Calabresi als een daad van rechtvaardigheid.

Sofri was indertijd de leider van Lotta Continua. Hij werd eind jaren tachtig officieel een verdachte, toen een ex-lid van de groep vertelde dat Sofri en zijn tweede man indertijd, Giorgio Pietrostefani, de moord op Calabresi hadden beraamd en dat die was uitgevoerd door een ander groepslid.

In die verklaringen zaten veel vaagheden. Vrienden van Sofri zien in hem het slachtoffer van rechters die hem koste wat het koste wilden veroordelen wegens zijn verleden als politiek ideoloog.

De rechtse Nationale Alliantie, de voormalige neofascisten, verwierp de vrijlating van Sofri als een voorbeeld van klassenjustitie. Dat verwijt is mede ingegeven door de zaak-Baraldini. Silvia Baraldini is een Italiaanse die in 1983 in de VS tot 43 jaar cel is veroordeeld omdat zij lid was van een linkse groep die betrokken was bij aanslagen en overvallen – Baraldini zelf heeft geen levens op haar geweten. Italië probeert al jaren Baraldini de rest van haar straf in eigen lang te laten uitzitten. Washington is daar onlangs mee akkoord gegaan, in wat wordt gezien als een teken van goede wil nadat een Amerikaanse vlieger de dood van twintig wintersporters veroorzaakte door tegen een kabel van een skilift in de Dolomieten aan te vliegen. Baraldini is vandaag in Rome aangekomen.