`Cruiseschip hield zich niet aan voorrangsregels'

Het Noorse cruiseschip dat gisternacht voor de Engelse oostkust zwaar beschadigd raakte na een botsing met een containerschip lijkt zich niet aan de internationale voorrangsregels op zee te hebben gehouden. Dat concluderen zegslieden binnen de Britse scheepvaartinspectie vandaag na een voorlopig onderzoek naar de aanvaring.

,,Het cruiseschip had zijn snelheid moeten minderen om het andere schip [dat van rechts kwam] voorlangs te laten, of het had zijn snelheid moeten opvoeren zodat het andere schip achterlangs kon'', aldus een van hen vandaag in The Times.

Het cruiseschip, de Norwegian Dream, was uit het noorden op weg naar Dover, waar het later met een verwoeste boeg en 2.500 geschrokken opvarenden aankwam. Het containerschip, de Ever Decent, voer de Theemsmond uit op zijn reguliere route naar de Belgische haven Zeebrugge.

De brand die bij de botsing op het containerschip ontstond, was vanmorgen nog steeds niet geblust, maar zou wel onder controle zijn.

Als de Ever Decent geen containerschip maar een gastanker was geweest, had dit ongeluk waarschijnlijk met gemak de Europese scheepsrampentoptien gehaald. Aan boord van The Herald of Free Enterprise, die in 1987 bij Zeebrugge omsloeg, vielen 193 doden en op de veerboot Estonia, die in 1994 in de Oostzee zonk, waren het er 852.

Experts breken zich intussen het hoofd over de vraag hoe deze bijna-catastrofe heeft kunnen gebeuren. Want de ingangen naar Het Kanaal behoren weliswaar tot de drukste maar ook de best bewaakte scheepvaartroutes ter wereld.

Het incident had bovendien plaats bij goed zicht en rustige zee, terwijl het gebied voor beide schepen bekend terrein is. Beide schepen zijn uitgerust met de modernste navigatie- en communicatiemiddelen en het containerschip had bovendien een loods aan boord.

,,Dit lijkt op een menselijke vergissing'', zei Leigh Smith, hoofdredacteur van de gezaghebbende maritieme krant Lloyd's List gisteren tegenover de BBC. Hij beklemtoonde dat de eigenaars van beide schepen een goede reputatie op veiligheidsgebied hebben.

Human error is dan ook de voorlopige oorzaak waarop de inspecties zich vooralsnog zullen richten.

In verscheidene kranten is gespeculeerd dat vermoeidheid bij een of meer bemanningen een rol heeft gespeeld. Het tijdstip, één uur na middernacht Britse tijd, kan daarbij een rol hebben gespeeld. ,,Niets wees van tevoren op problemen'', aldus een woordvoerder van de Britse kustwacht gistermiddag. ,,Geen van beide schepen heeft een radiobericht verstuurd.''

Omdat de aanvaring in internationale wateren plaatshad, valt dat onderzoek niet direct onder de Britse Maritime Accident Investigation Branch (MAIB), die incidenten in Britse territoriale wateren, een zone van twaalf zeemijl, onderzoekt.

De eerste verantwoordelijkheid voor het onderzoek ligt bij de landen waar het cruiseschip en het vrachtschip zijn geregistreerd, respectievelijk de Bahama's en Panama. De autoriteiten in beide landen kunnen en zullen dat onderzoek naar verwachting echter delegeren aan de Britten.

Ook is de International Maritime Organisation (IMO), de scheepvaartbranche van de Verenigde Naties bij het onderzoek betrokken, onder meer om vast te stellen of het aanleiding geeft om internationale veiligheidsregels in het algemeen aan te passen of te verscherpen. De IMO heeft in het verleden herhaaldelijk geklaagd dat onderzoeken niet of niet volledig werden uitgevoerd. John Prescott, de Britse vice-premier en minister van Transport, eiste gisteren dat de onderste steen boven komt.

Een Britse vakbond van zeelieden heeft alvast opgeroepen om het gebied te voorzien van een nieuwe controlesysteem, vergelijkbaar met het luchtverkeersleidingssysteem. Daarbij zouden schepen op de radar een individueel label krijgen dat het mogelijk maakt ze te volgen en potentiële botsingen te vermijden. Britse vakbonden klagen ook dat veel rederijen een tekort hebben aan gekwalificeerd personeel. De bestaande bemanningen zouden te klein, slecht opgeleid en overwerkt zijn.

Ondanks het ontbreken van het nieuwste radarvolgsysteem, is de veiligheid van het scheepvaartverkeer in het Kanaal de laatste jaren sterk vergroot. Zo is eind jaren zeventig , na het vergaan van de supertankers Amoco Cadiz, Olympic Bravery en Torrey Canyon een routescheidingssyteem ingericht waarbij het verkeer in noordelijke richting aan Franse zijde door het Kanaal vaart en zuidelijk verkeer aan Britse kant. Sinds enkele maanden zijn schepen die Dover passeren verplicht naam, positie en bestemming te melden. Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk hebben bovendien verkeersleidingcentra ingericht.

Desondanks wordt ook in deze sector sector bezuinigd. De Engelse loods- en vuurtorendienst, Trinity House, heeft begin dit jaar de laatste bemande vuurtoren geautomatiseerd. Vuurtorenwachters klaagden toen dat ,,het gemis van een extra paar ogen'' de veiligheid van de scheepvaart bedreigt. De Britse kustwacht verzet zich tegen regeringsplannen om in totaal vier kustwachtstations – in Schotland, bij Liverpool en aan de noordoost-kust – te sluiten omdat ze ,,niet efficiënt'' zouden zijn.

De Norwegian Cruise Line, eigenaar van de Norwegian Dream heeft vanochtend bekend gemaakt de 1.762 passagiers, merendeels Amerikanen, hun kosten voor de reis terug te betalen. Bovendien krijgen ze een tegoedbon om de dertien-daagse cruise in Scandinavië ,,zo spoedig mogelijk'' over te doen. Het is onduidelijk wanneer de Norwegian Dream weer in de vaart komt.

Vanochtend arriveerden in Dover nog passagiers voor hun geplande nieuwe cruise met het schip. Ze hadden niets gehoord over de botsing.

De zestien bemanningsleden van de Ever Decent bleven aan boord om de brandweer van het Britse graafschap Kent bij te staan met de bluswerkzaamheden. Veertig van de 3.092 containers bevatten gevaarlijke stoffen zoals verf en verdunningsmiddelen. Een deel daarvan kan mogelijk in zee terechtkomen. Evergreen, eigenaar van het ruim 300 meter lange schip, is met 131 schepen de grootste containerrederij ter wereld. Het bedrijf is opgericht door Chang-Yung-Fa, een 72-jarige Taiwanese scheepvaarttycoon. Het bedrijf heeft zijn activiteiten uitgebreid met een luchtvaartmaatschappij en zou zich binnenkort op de cruise-markt storten.

    • Hans Steketee