Brüggen: grootse blik op Beethoven

Voorafgaande aan twee cycli met Beethovens negen symfonieën in San Sebastian en Utrecht (7 t/m 11 september) klonken gisteren bij de Robeco Zomerconcerten in het uitverkochte AmsterdamseConcertgebouw al de Zesde (Pastorale) en de Zevende symfonie. In beide symfonieën bleek hoezeer Brüggen met het Orkest van de Achttiende Eeuw een topensemble heeft opgebouwd, dat op authentieke instrumenten zeldzaam dicht raakt aan een technische perfectie.

Ten opzichte van de opname uit 1991 heeft Brüggens visie op Beethovens Zesde symfonie gewonnen aan adem. Net als toen onderscheidde zijn interpretatie zich door rappe tempi en een zeer strakke invulling daarvan, maar waar de landelijke idylle op de opname soms enigszins in stramheid bekneld bleef, opteerde Brüggen gisteren voor een grotere variëteit in de dynamiek en frasering, die door de uit diverse landen afkomstige musici in alle geledingen met grote trefzekerheid werd ingevuld. De inwendige kracht van de muziek die daardoor vrijkwam miste slechts in het deeltje Gewitter-Sturm de slagkracht die de opname wel bezit. De kwaliteit van de musici, die samen slechts enkele malen per jaar het Orkest van de Achttiende Eeuw vormen, imponeerde ook in Beethovens Zevende symfonie. Magistraal bracht Brüggen het weefsel tot een tergende bijna-stilstand in het Poco sostenuto, dat als geheel grootser en helderder klonk dan negen jaar terug. Brüggen en zijn orkest zijn elkaars gelijken in de gave tot verfijning, doorzichtigheid en lichtvoetigheid. Als de houtblazers dan ook nog stuk voor stuk uitnemende musici blijken en het strijkerscorps ook in de meest drieste tempi strak en puntig in de pas blijft, ontstaat een Beethoven-klank die in haar volmaakte helderheid niet eenvoudig is te evenaren.

Ondanks het feit dat het orkest technisch volledig is gewaagd aan Brüggens veelal hoge tempi, is het de vraag of sommige dansante passages in de Pastorale en het Presto van de Zevende symfonie met iets meer rust niet nog beter tot hun recht zouden zijn gekomen. Feit blijft echter dat Brüggen met de brede mogelijkheden van zijn orkest een verhelderende blik op Beethoven biedt. Tijdens de hele cyclus volgende maand zal hij dan ook zonder twijfel zijn gehoor winnen vóór het spelen van Beethovens symfonisch oeuvre op authentieke instrumenten en vóór een van overromantische vertroebelingen geschoonde interpretatie.

Concert: Orkest van de Achttiende Eeuw o.l.v. Frans Brüggen. Programma: Beethoven, symfonieën nrs. 6 en 7. Gehoord: 24/8 Concertgebouw, Amsterdam.