Bevingsbeelden zonder pathos

Het breeduit etaleren van gevoelens, zoals in Nederland meer en meer usance wordt, lijkt in Turkije nog niet de norm. Natuurlijk waren er de afgelopen dagen op de Turkse nieuwszender NTV mensen in het aardbevingsgebied te zien, die zich niet goed konden houden of overmand door smart ineenzegen.

Maar de meesten die op straat werden geïnterviewd, maakten een waardige indruk en lieten zich niet gaan voor de camera. En ook de verslaggevers en de presentatoren van de 24-uurs nieuwszender legden een opmerkelijke stiff upperlip aan de dag.

Een van de merkwaardige aspecten van schotelontvangst is dat je heel veel zenders kunt ontvangen in talen die je niet meester bent. Turks is daaronder, wat mij betreft, zodat ik voorzichtig moet zijn met conclusies. Aan de andere kant: je ziet wat je ziet.

Zo was het in die eerste dagen na de beving opvallend dat TRT International, de ook op veel Nederlandse kabelnetten voorkomende staatszender, zich uitputte in op verhoging van het moreel gerichte clips, waarin je mensen uit de puinhopen gered zag worden.

De beeldverslaggeving van NTV leek accurater. NTV had bijvoorbeeld een verslaggever op pad die urenlang in verwoeste straten rondliep, af en toe een praatje makend met mensen die werkeloos naast puinhopen zaten waaronder zij familieleden wisten.

Juist door de zakelijke trant was NTV indrukwekkend. Het viel me ook op, hoe groot het verschil was tussen de afwezigheid van pathos bij NTV en de trant waarin de verslaggever en de nieuwslezers van het Nederlandse NOS-journaal de gevolgen van de aardbeving behandelden. Beiden keken zeer ernstig, als om aan te geven dat het allemaal héél erg was, wat er in Turkije aan de hand was. Ze zeiden dat ook met enige regelmaat.

Ik wil daarmee helemaal niet zeggen dat er iets mis was met die verslaggeving. Maar het is wel waar dat het NOS-journaal zich in toenemende mate genoodzaakt voelt aan nieuwsfeiten een emotionele lading toe te voegen, bijvoorbeeld door een soort rouwige toon. Het journaal volgt daarmee een bredere ontwikkeling in onze maatschappij, waarbij onderwerpen als `zinloos geweld' of zedenmisdrijven tegen kinderen met ritueel rouwbetoon worden omgeven.

Daar is op zich niets op tegen, zolang de neiging om van het journaal niet alleen een informerend-, maar ook een emotionerend spektakel te maken de nieuwsvoorziening maar niet in de weg zit. En dat kun je je afvragen, bijvoorbeeld naar aanleiding van de discussie onlangs over het werk van de NOS-verslaggever te Belgrado tijdens de recente Navo-bombardementen.

Feitelijk viel deze verslaggever niets te verwijten over zijn verslagen van het bombarderen van onschuldige Joegoslaven – en zeer terecht werd hij door zijn hoofdredactie dus in het openbaar verdedigd. Wat een deel van de publieke opinie hem verweet, was de emotionele inhoud van de verslagen: in brede kring wenste men een goed gevoel te hebben over het `humanitair ingrijpen' van de Navo in Joegoslavië, en dan komt zo'n journalist `ongewenste' compassie met de `verkeerden' genereren.

Hier werd het NOS-journaal dus het slachtoffer van de zelf gewekte emotionele verwachtingen en valt nog iets op te steken van de collega's van het Turkse NTV, lijkt me. Om nog maar te zwijgen over het feit dat Turkije zo'n 24-uurs nieuwszender weet voort te brengen, terwijl Nederland, een van de rijkste landen ter wereld, daartoe tot op heden niet bij machte is gebleken.

De Turkse nieuwszender NTV (niet te verwarren met de Russische zender van dezelfde naam) is digitaal te zien via de Hot Birds, 13 graden oost, 12.111, v. Analoog via Eutelsat II f4, 10 graden oost, 10,987 h.

Ook te zien op het Internet via www.ntv.com.tr