Zwitsers huiveren voor schaduwleger

Een criminele boekhouder stelt de Zwitserse geheime dienst in een kwaad daglicht.

Dino Bellasi is een keurige boekhouder. Onopvallend, en – al werkte hij bij de Zwitserse geheime dienst – tamelijk onbeduidend. Dat hij onlangs werd gearresteerd was vervelend, maar mocht geen naam hebben.

Het was een geval van ordinaire diefstal. De 39-jarige Bellasi werd ingerekend omdat hij geld had verduisterd. Veel geld, dat wel – ruim tien miljoen gulden. Maar, zo liet justitie weten, Bellasi had nooit toegang gehad tot geheime stukken van de veiligheidsdienst.

Niets aan de hand dus. Totdat het boulevardblad SonntagsBlick dit weekeinde met een ander verhaal kwam. Zo keurig was Bellasi niet. Hij zou betrokken zijn bij prostitutie, had contacten met de Israelische Mossad en zou in het verleden regelmatig gezien zijn met ,,buitenlandse officieren''. Ook bestond al in 1994 de verdenking dat Bellasi betrokken was bij wapenhandel, maar een justitieel onderzoek liep op niets uit. De krant wist verder te melden dat in de buurt van Bern een geheim wapenarsenaal was ontdekt, met honderden wapens, waaronder de modernste precisiewapens. Het spoor leidde rechtstreeks naar Bellasi.

SonntagsBlick schilderde twee scenario's: de wapens zouden voor de mafia kunnen zijn of, ernstiger, ze zouden bedoeld zijn voor de vorming van een geheim leger. Die laatste suggestie kwam van Bellasi zelf. Hij beweerde in opdracht van zijn chef bij de geheime dienst te hebben gehandeld.

Geschrokken moest plaatsvervangend procureur-generaal Felix Bänzinger zondag toegeven dat er wapens waren gevonden en dat Bellasi erbij betrokken was. Sterker nog, het arsenaal was al een week geleden ontdekt, maar dat was – met het oog op het onderzoek – geheim gehouden. Minister van Defensie Adolf Ogi zei dat hij eigenlijk vanaf het begin een grote openheid in de zaak had willen betrachten, maar het onderzoek niet voor de voeten had willen lopen.

Ogi zal wel spijt hebben van zijn keuze. Zijn zwijgzaamheid was achteraf olie op het vuur. Als het om gewone criminele wapenhandel gaat, waarom is de pers dan niet ingelicht? Heeft de geheime dienst soms toch iets te verbergen? Dat Bellasi's chef Peter Regli op eigen verzoek op non-actief is gesteld, maakt het er niet beter op. En Regli kan wel beweren dat het ,,groteske leugens'' zijn, maar wie zegt dat Regli de waarheid spreekt? Gaan er over hem niet geruchten van banden met Zuid-Afrika ten tijde van de apartheid?

De Zwitsers zijn gevoelig voor gekonkel van de geheime dienst. Aan het eind van de jaren tachtig kwam de dienst in opspraak toen bleek dat enkele leden eigenmachtig bezig waren met de opbouw van een geheim leger. P-26, zoals de codenaam van dit leger luidde, werd ontdekt. Er volgde een parlementaire enquête en de hele zaak werd opgerold.

Met zijn wilde beschuldigingen aan het adres van Regli heeft Bellasi dus de achilleshiel van de organisatie geraakt. Het zou overigens niet gaan om de oprichting van een schaduwleger, liet Bellasi gisteren via zijn advocaat weten, maar om een tweede, voor de rest van Zwitserland onzichtbare geheime dienst. De geldverduistering, die hij volgens eigen zeggen uitvoerde in opdracht van zijn chef, had ook met die dienst te maken.

Bellasi lijkt met zijn verhaal ordinaire criminaliteit een 007-achtig sausje te hebben gegeven. Maar ook als hij een gewone crimineel is, zullen de Zwitsers er niet gerust op zijn. Het was de scheidende Zwitserse procureur-generaal Carla del Ponte die onlangs geruststellend zei dat de onderwereld oprukte in Zwitserland, maar zich gelukkig nog niet in de bovenwereld had genesteld. Bewijst Bellasi niet het tegendeel?