Leeuwendeel van asielzoekers zonder papieren

Het aantal asielzoekers dat zonder paspoort of reisdocument in Nederland asiel aanvraagt is de afgelopen jaren opgelopen naar 89 procent. In 1996 bedroeg dit percentage nog 64 procent, in 1997 meldde 73 procent van de asielzoekers zich zonder papieren.

Dit blijkt uit de Keten in Kaart, een trendanalyse van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). De cijfers over het aantal ongedocumenteerden zijn gebaseerd op steekproeven in de afgelopen jaren. De IND noemt het percentage ongedocumenteerden in 1998 ,,bijzonder hoog''.

Volgens de immigratiedienst zijn er ,,sterke aanwijzingen dat veel asielzoekers hun documenten `weggooien' op instigatie van reisagenten of smokkelorganisaties.'' Omdat asielzoekers ,,niet of nauwelijks'' reisdocumenten hebben, is het vaststellen van hun identiteit problematisch. De beoordeling van de asielaanvraag, het doorsturen naar een ander land (als daar asiel had moeten worden aangevraagd) of een eventuele terugkeer naar het eigen land worden hierdoor ernstig belemmerd.

Op 1 februari 1999 trad de Wet Ongedocumenteerden in werking. Deze wet maakt het mogelijk asielzoekers zonder papieren af te wijzen, tenzij zij aannemelijk kunnen maken dat het niet hun schuld is dat zij geen papieren hebben. Of de nieuwe wet effect sorteert – minder ongedocumenteerden die asiel aanvragen of meer ongedocumenteerden die direct worden afgewezen – is nog niet duidelijk, aldus een woordvoerder van het ministerie van Justitie.

Uit dezelfde steekproef in de trendanalyse blijkt ook dat het aantal asielzoekers dat met behulp van een reisagent of mensensmokkelaar naar Nederland komt de afgelopen jaren is gedaald: van 80 procent in 1996 naar 66 procent in 1998.

Asielzoekers die in Nederland arriveren melden zich op een van de drie aanmeldcentra (AC). Hier wordt beoordeeld of zij in aanmerking komen voor de asielprocedure. Volgens de analyse van de IND zou 29 procent van de aanvragen direct verworpen kunnen worden, omdat de asielzoeker uit een `veilig' land komt. In 1998 werd echter rond de acht procent van de asielaanvragen direct afgewezen. In september was het percentage zelfs gedaald naar twee procent. De beoordelingstijd is hierom verdubbeld, van 24 naar 48 uur. Volgens een woordvoerder van Justitie is het aantal direct afgewezen asielzoekers nu gestegen naar twaalf procent.

Het aantal alleenstaande minderjarige asielzoekers is het afgelopen jaar met eenderde gestegen.

    • Yasha Lange