Congo: rebellen beloven vrede te ondertekenen

Congolese rebellen die vechten tegen president Kabila hebben de Zuid-Afrikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Nkosazana Zuma, gisteren toegezegd dat ze het vredesakkoord van Lusaka zullen tekenen, dat een einde moet maken aan de een jaar durende burgeroorlog.

Maar Bizima Karaha, woordvoerder van een van de drie rebellenfacties kon vanmorgen voor de Zuid-Afrikaanse radio nog geen datum noemen waarop de ondertekening zal plaatshebben. ,,We hopen voor het einde van de week'', zei hij.

Een van de rebellengroeperingen, de Beweging voor de Bevrijding van Congo (MLC) zette eerder deze maand al haar handtekening onder het Lusaka-akkoord, maar stelde als voorwaarde voor duurzame vrede dat de andere groepering, de Congolese Rally voor Democratie (RCD) dat ook zou doen. De RCD is weer verdeeld in twee elkaar bestrijdende facties, die aanvankelijk niet bereid bleken de wapens neer te leggen. Maar intensieve bemiddeling door Zuid-Afrika, dat zelf niet militair bij het conflict is betrokken, lijkt hierin nu verandering te hebben gebracht.

Minister Zuma reisde de afgelopen weken herhaaldelijk op en neer tussen Pretoria en het noordoosten van Congo, waar de rebellen hun hoofdkwartieren hebben. Ook bezocht ze Rwanda en Oeganda, de twee landen die verschillende facties steunen in de strijd tegen Kabila. Karaha zei vanmorgen dat dankzij de tussenkomst van Zuid-Afrika alle oprichters van de RCD, nu verdeeld over de twee facties, bereid zijn tezelfdertijd de wapenstilstand te tekenen. De twee leiders, Ernest Wamba dia Wamba en Emile Ilunga zouden bereid zijn persoonlijk naar Lusaka te gaan met de andere oprichters voor de ondertekening.

Tien dagen geleden vochten de twee facties in Kisangani, waar Wamba dia Wamba zijn hoofdkwartier heeft, nog een bloedige strijd uit, waar ook reguliere troepen uit Rwanda en Oeganda bij waren betrokken. De Rwandese en Oegandese leiders slaagden er met veel moeite in de twee vechtende partijen weer uit elkaar te halen.

Waarnemers in Zuid-Afrika zowel als in het Gebied van de Grote Meren zijn intussen zeer afwachtend over de lange-termijnkans op vrede. Ook het ondertekenen van het vredesakkoord door alle partijen garandeert nog niet dat de wapens zullen zwijgen. Op 10 juli zetten de regeringen van de zes betrokken landen, Congo en zijn bondgenoten Zimbabwe, Namibië en Angola, en Rwanda en Oeganda, al hun handtekening in Lusaka. Maar één van de grote struikelblokken zal de vraag zijn hoe Congo tot een politieke oplossing komt. Het Lusaka-akkoord voorziet weliswaar in onderhandelingen en verkiezingen, maar beide partijen – president Kabila aan de ene kant en de rebellen aan de andere - kwamen tot nu toe telkens weer terug van eerder gedane toezeggingen.

    • Lolke van der Heide