Voor de Grieken zijn Turken nu ook een volk

De omvang van de hulp aan de aardbevingsslachtoffers in erfvijand Turkije heeft veel Grieken verbaasd. Het trendgevoelige radio- en televisiekanaal Sky heeft het voortouw genomen.

`Dank, vriend Griekenland', kopte dit weekeinde het grote Turkse dagblad Hürriyet met Griekse letters (in het Turks stond er: `Dank, buurman'). En de andere Turkse massakrant Sabah kwam met de kop `De Griek huilt'. In de Griekse media werd dit alles uitvoerig gememoreerd. Tegelijkertijd slaagde de Griekse reddingsploeg die vorige week als eerste met artsen en honden in het Turkse rampgebied was verschenen, er zaterdagmorgen in een negenjarige Turkse jongen te bevrijden, die 98 uur lang bedolven was geweest. Volgens zijn vader dankte zijn zoontje zijn leven behalve aan de Grieken ook aan het feit dat hij een speeltuigje bij zich had gehad.

De overstelpende proporties die de Griekse hulpverlening aan de aardbevingsslachtoffers in Turkije heeft aangenomen, hebben niet alleen de Turken maar ook de Grieken zelf verbaasd. De omvang van de hulp is het voornaamste onderwerp van gesprek – van discussie ook. Vanzelfsprekend ontbreekt het niet aan tegenstemmen, maar die zijn verre in de minderheid.

Men reageert daarbij ook verbolgen op optimistische geluiden van sommige Griekse ministers die geloven dat de ramp tot een verbetering van de betrekkingen tussen de twee landen kan leiden. In Griekenland ziet men zelfs aankomen dat Athene zijn jarenlange veto tegen EU-hulp voor Turkije volgende maand zal intrekken.

,,Don't cry so much for the Turks'', poneert een zure columnist in de Eleftherotypia – ,,zodra ze hun wonden hebben gelikt, zullen ze hun catastrofale politiek weer voortzetten. We moeten met onze hulp overigens wel doorgaan'', schrijft hij erbij, ,,want het maakt zo'n goede indruk op de wereld''. En de Eleftheros Typos waarschuwt in een hoofdartikel ook tegen overspannen verwachtingen. Elke verbetering in de situatie van Turkije moet van binnenuit komen, heet het.

Het voortouw in de solidariteitsactie heeft als zo vaak tevoren het trendgevoelige radio- en televisiekanaal Sky genomen, dat elke avond zeker de helft van zijn nieuwsuitzending - die op de televisie anderhalf uur duurt - aan Turkije wijdt. Als achtergrondmuziek bij de gruwelijke beelden gebruikt men onder andere een mooi door Dalaras gezongen lied dat 25 jaar geleden hier nogal furore maakte, maar sindsdien enigszins was vergeten. De opmerkelijke tekst van het refrein luidt in het Grieks: `Een Turk ben ik en jij een Griek, maar beiden zijn we volk, jij hebt Christus en ik Allah, maar beiden hebben we wee en ach. Drink wat uit mijn glas, mijn broeder' (voor broeder is het Turkse woord gebruikt, dat ook in Griekenland algemeen bekend is).

Net als indertijd voor Öcalan en de Koerden en voor de gebombardeerde Serviërs bereidt Sky nu een grote manifestatie voor, waarschijnlijk weer een concert op het Plein van de Grondwet in Athene waaraan dan ook acteurs meewerken. De een na de ander komen kunstenaars zich hiervoor aanmelden, en de meesten hebben niets dan goede woorden voor de Turken. ,,Het zijn onze broeders'', hoort men steeds. ,,Hun is niets te verwijten, het is het militaire regime dat alle schade veroorzaakt.''

De zangeres Dimitra Galani verkondigt, zonder door de nieuwslezer te worden tegengesproken: ,,Ik ben in Turkije geweest. Het is het meest gastvrije en vriendelijke volk ter wereld.'' De componist Theodorakis, die nog twee maanden geleden poneerde dat ,,onze vijanden'' niet de Serviërs waren maar de Turken, zegt nu: ,,Zo'n ramp wist alle geschillen weg. Natuurlijk moeten we de Turken helpen, zoals zij het ons gedaan zouden hebben als ons zoiets overkwam.''

Eerder deze zomer, toen we op de televisie honderden Turken aanschouwden die Öcalan naar de galg wensten, overheerste hier de mening: het is een barbaars volk. Nu, onder de indruk van de schokkende beelden, hoort men alom: het is een volk, net als wij. En ver in de minderheid blijft de boutade dat de Turken zoiets nooit voor de Grieken zouden doen.

Voor de derde keer in een half jaar valt te constateren dat Grieken voornamelijk emotioneel reageren. In het geval van Öcalan kwam daarbij de emotie van het schuldgevoel: zijn wij het misschien die hem aan de Turken hebben uitgeleverd? Wat Joegoslavië betreft: hier ontbreekt één solidariteit: die met de Kosovaren. De Grieken konden niet tegelijkertijd huilen om gebombardeerde Serviërs en verdreven Kosovaren. De emoties vloeiden ook voornamelijk voort uit beelden; de ellende van de Kosovaren werd op televisie wel vertoond, maar honderdmaal korter dan die van de orthodoxe Serviërs. Hadden de Grieken de Westerse televisie gehad, dan was het bij hen wellicht ook tot acties voor de Kosovaren gekomen.

Want op zichzelf vloeien zij over van medegevoel. Dat zeggen zij er zelf ook bij. De meesten die zich melden bij Sky herinneren er aan dat de Griek overvloeit van menselijkheid. ,,Wij staan altijd aan de kant van de slachtoffers'', zei Theodorakis al eerder dit jaar, zonder aan de Kosovaren te denken. ,,We zijn nu eenmaal het meest geciviliseerde volk'', zei een priester gisteren. En de acteur Thymios Sarakatsanis ging nog een stapje verder: ,,Wij zijn het enige geciviliseerde volk.''