Mausoleum van Dimitrov weerstaat explosieven

Vijftig jaar heeft in het centrum van Sofia het mausoleum van Georgi Dimitrov gestaan. Eén van de vier in de wereld, met die van Lenin, Mao Zedong en Ho Chi Minh. Zaterdag moest het worden opgeblazen. Maar er ging iets mis.

Dat Bulgarije moeite heeft zich te ontdoen van de spoken van het verleden is al jaren duidelijk. Dat dat zelfs in de meest letterlijke zin geldt, werd zaterdag duidelijk: twee pogingen om in hartje Sofia het mausoleum van Georgi Dimitrov, de vader van het Bulgaarse communisme, op te blazen, mislukten jammerlijk.

Het mausoleum ligt aan een van de mooiste pleinen van de stad, aan de rand van een park, tegenover het wat verwaarloosde, maar zeer fraaie vroegere koninklijk paleis, tegenwoordig nationaal museum. Het marmeren dodenhuis van Dimitrov is een massief, wat pompeus, vierkant blok waarin, bewaakt door soldaten in traditionele uniformen, de in 1949 in een sanatorium nabij Moskou gestorven Dimitrov, grijsbesnord en in een blauw pak gestoken, decennia lang in een glazen kist te kijk heeft gelegen voor de schoolkinderen die er in rijen langs werden gevoerd. In de communistische tijd hing de proletarische elite van Bulgarije op feestdagen het nationaal museum vol leuzen en beklom ze de heilige graftombe aan de overkant om parades af te nemen.

Na de val van het socialisme in 1989 heeft men zich in Sofia lang het hoofd gebroken over de vraag wat men met het gebouw aan moest. Dimitrov zelf, Stalins trouwste zoon, lang secretaris van de Communistische Internationale, de Leeuw van Leipzig, die bij het Rijksdagproces in 1933 de nazi's weerstond, de hardhandige stichter van het stalinisme in Bulgarije, werd discreet en geruisloos opgeruimd. Het gebalsemde lijk werd in 1990 gecremeerd, de as aan de zijde van zijn moeder begraven, op een gewoon kerkhof.

Sindsdien stond het marmeren mauseleum leeg. Het werd met grafitti beklad en als openbaar urinoir gebruikt door de bezoekers van het park erachter. Het werd een slaapplaats voor daklozen en drugsverslaafden en een toevluchtsoord voor zwerfhonden – kortom: een dissonant, het fraaie plein met het paleis van de Bulgaarse koningen Ferdinand, Boris en Simeon, het plein met de gladde gele tegels die Ferdinand ooit speciaal uit zijn Duitse vaderland had laten overbrengen onwaardig. Men overwoog het mausoleum tot ingang van een groot ondergronds winkelcentrum te maken. Men overwoog er het goud van de nationale bank op te slaan, of er een depot van het nationaal museum van te maken: de muren waren met 1,30 meter dik genoeg om er iets kostbaars op te slaan. Bij sommige gelegenheden kwam het nog van pas; zo diende het als decor van openluchtvoorstellingen van Verdi's Aida, en andere opera's. Het werd voor reclamedoeleinden gebruikt, en twee jaar geleden volgeplakt met zwarte vlekken ter werving voor de film 101 Dalmatiërs. Maar uiteindelijk viel toch het besluit de dissonant te slopen.

Een betoging van kwade communisten, die het mausoleum tot historisch monument verklaard wilden zien of er een monument voor 's lands oorlogsdoden van wilden maken, mocht niet baten.

Zaterdag was het zover. Premier Ivan Kostov had zijn vakantie onderbroken om erbij te kunnen zijn. Driehonderd kilo explosieven werd in de fundamenten aangebracht en om zeven minuten over half drie 's middags tot ontploffing gebracht. Helaas: toen de wolk rood stof was opgetrokken stond het mausoleum nog overeind. Het was alleen wat scheefgezakt. En de ruiten in de omgeving waren gesneuveld. Om tien voor vijf werd een tweede poging gedaan. Maar ook die mislukte. ,,2-0 voor het mausoleum'', kopte het Bulgaarse blad Troed gisteren.

Hilariteit alom, in Sofia. De symboliek droop ervan af, even. Anti-communisten concludeerden dat het gebouw al even star en rigide is als het communisme zelf en dat de rode spoken niet weg te krijgen zijn. Communisten van hun kant vonden dat er in Bulgarije simpelweg niet genoeg explosieven zijn om het communistische ideaal op te blazen. Vast staat in elk geval dat de communisten beter waren in het bouwen van mausolea dan van flats voor de klasse in wier naam ze zeiden te regeren.

De autoriteiten riepen zaterdag eerst nog dat het niet-opblazen allemaal gepland was en dat het echte werk nog zou komen. Maar later werd meegedeeld dat het scheefgezakte mausoleum nu op traditionele wijze zal worden opgeruimd, met hijskranen en bulldozers. Een sloper heeft aangeboden de klus te klaren en dat om ideologische redenen zelfs gratis te willen doen.