Boulevard

Het is het ordelijkste strand dat ik ooit zag: een gesloten rij badhokjes, een bord met `Bewaking', een peloton vuilnisbakken en geen mens te bekennen. Over de boulevard jaagt een regenbui, een man in brons probeert vanachter zijn jas een sigaret op te steken. Achter de ramen van `Strandveste' schuilen de gepensioneerden in hun appartementen. Ik wandel langs het belangrijkste Europese slagveld in het najaar van 1944.

De journalist Kees Slager maakte ooit een indrukwekkende interviewbundel met Zeeuwse landarbeiders. Over de bezettingstijd zegt er een: ,,Je had in de oorlog eigenlijk niet het idee dat je meer onderdrukt werd dan voorheen. Want je was eigenlijk altijd al onderdrukt.'' Een ander vertelt dat de verdienste opeens omhoogvloog van 9 gulden per week in de werkverschaffing tot 56 gulden bij de Wehrmacht. ,,Ja, we geloofden onze ogen niet. Ik heb wel honderd keer dat loonzakje opengemaakt: 56 gulden in één week. Met niks doen. Want je deed natuurlijk geen pest.''

Toch zouden de bunkers en stellingen er komen, en ze zouden de Antwerpse haven nog drie maanden vakkundig blokkeren. Dat betekende dat de geallieerde legers begin september 1944 hun snelle opmars moesten afbreken omdat hun aanvoerlijnen vanuit Normandië te lang werden. ,,Alleen op pis kan ik mijn tank niet laten rijden'', bulderde de Amerikaanse generaal Patton. En die vertraging had weer grote gevolgen voor de toekomstige verdeling van Europa in communistische en niet-communistische invloedssferen. Walcheren. Het is vreemd, maar hier lag in die maanden de sleutel van de Europese geschiedenis.