AVONDJE NAC IS WEER BIER EN PLEZIER

Na zes seizoenen op het hoogste niveau speelt NAC weer in de eerste divisie. De degradatie doet echter geen afbreuk aan het befaamde `avondje NAC'. ,,Wij zijn het aan onze supporters verplicht om kampioen te worden.''

De spelers zijn nog niet op het veld verschenen, maar de B-side van NAC staat al in vuur en vlam. Een half uur voor de thuiswedstrijd tegen Veendam zingt de fanatieke Bredase aanhang lofliederen op zijn club, bijgenaamd de Parel van het Zuiden. Van rechtsback Dennis van de Ree tot spits Regillio Simons: iedere speler wordt luidkeels toegezongen. En passant wordt ook `Karel' nog even bedankt voor bewezen diensten. `Karel', dat is doelman John Karelse, de held van vele supporters, die anderhalve week geleden na dertien jaar trouwe dienst is verkocht aan Newcastle United. Even later komen de spelers eindelijk het veld op en barst een orkaan van geluid los. Het avondje NAC kan beginnen.

Na de degradatie van afgelopen seizoen wilde het bestuur van de club het `avondje NAC' in ere herstellen. Want de befaamde Bredase voetbalavond behoort toe aan de zaterdag, een dag waarop de vereniging vorig seizoen slechts weinig thuiswedstrijden speelde. ,,Voor aanvang van deze competitie hebben we er bij de KNVB dan ook op aangedrongen dat we zoveel mogelijk thuiswedstrijden op de zaterdagavond konden spelen'', vertelt commercieel manager en oud-speler Hans van den Dungen. De wens van de Bredanaars werd gehonoreerd: NAC speelt dit jaar dertien van de zeventien thuiswedstrijden op de zaterdagavond.

De toeschouwers zijn enthousiast: NAC verkocht ondanks de degradatie 7.500 seizoenkaarten, tegen 9.500 vorig seizoen. Ook het verloop onder de sponsors was minimaal: de club heeft 1.050 business-seats verkocht, tegen 1.400 verleden jaar. NAC werkt bovendien met een begroting van 13 miljoen gulden, met afstand het grootste budget van de eerste divisie, waardoor de club dé titelfavoriet is. ,,Die druk mogen we onszelf best opleggen'', vindt Van den Dungen. Een club als NAC hoort in de eredivisie thuis.''

Dat is ook de mening van de supporters. Die ergeren zich toch al groen en geel aan het succes van Willem II uit het op een steenworp afstand gelegen Tilburg. Vanwege het vermeende gebrek aan sfeer in het Willem II-stadion wordt Tilburg door de NAC-aanhang consequent Stilburg genoemd. Maar Willem II komt dit seizoen uit in de Champions League, terwijl NAC moet spelen tegen ploegen als Telstar, RBC en Haarlem. ,,Door de degradatie heeft het bestuur van NAC veel supporters tegen zich in het harnas gejaagd'', zegt de vaste B-side-bezoeker John. ,,De laatste jaren kocht de club veel matige spelers, zowel uit eigen land als van over de grens. Gorter, Mukanya, Milicic: allemaal prutsers. Door een gebrek aan kwaliteit zijn we uiteindelijk gedegradeerd.''

Om de geschonden band met de aanhang enigszins te herstellen, gaf NAC een vertegenwoordiger van de supporters een plaats in de Raad van Toezicht. Uniek voor Nederland, maar de gekozen vertegenwoordiger Gideon van Melle nuanceert de opmerkelijke stap van NAC. ,,De club dreigde te worden opgeslokt door de commercie. Het is goed dat de supporters nu ook een stem hebben in het bestuur.'' Volgens Van Melle is de aanhang bang dat NAC zijn identiteit verliest. ,,De laatste jaren zijn er op bestuurlijk niveau veel fouten gemaakt. Zo was het aankoopbeleid een farce. NAC is van oudsher een Brits georiënteerde vechtploeg. Wij willen grasbijters zien op het veld, en geen over het paard getilde vedetten. Verder is de opkomst van de commercie niet tegen te houden, maar te veel bioscooppubliek is ook niet goed. Een avondje NAC betekent bier en plezier. Die sfeer willen wij weer terug.''

Een avondje NAC, dat betekende vóór 1996 een bezoek aan het oude, knusse stadion aan de Beatrixstraat. Waar het fanatieke publiek dicht op het veld zat, waar Bengaals vuurwerk de avondlucht kleurde en waar coryfeeën als Bertus Quaars, Theo Laseroms en later ook Pierre van Hooijdonk en de huidige assistent-trainer Ton Lokhoff voorop gingen in de strijd. Het was ook het stadion waar grensrechters extra kleding mee naartoe namen. Konden ze zich in de rust omkleden, omdat het speeksel van toeschouwers hun tenue ontoonbaar had gemaakt. Het was het stadion van de helse fluitconcerten, het ovationele gejuich en de negentig minuten lang aanhoudende spreekkoren, kortom: er was een wisselwerking tussen publiek en spelers.

Een interactie waarvan in het nieuwe Fuji Film-stadion nog weinig sprake is, vindt Ton Lokhoff. ,,Het avondje NAC moet zich in dit stadion nog ontwikkelen. De supporters zijn de laatste jaren natuurlijk niet verwend met successen. Maar dat is nog niet eens het belangrijkste: de Bredanaar wil strijd en spektakel zien, maar zelfs dáárvoor hebben we lange tijd niet kunnen zorgen.'' Lokhoff kent de kracht van de stem van het volk. Als geboren en getogen Bredanaar bezocht hij vaak de B-side. ,,Breda is een echte voetbalstad, de supporters zijn helemaal gek van NAC. Ze kunnen heftig reageren, maar steunen de club in goede en slechte tijden. De degradatie was onverteerbaar, we zijn het eigenlijk aan onze supporters verplicht om dit jaar kampioen te worden.''

Aan trainer Kees Zwamborn de taak om die doelstelling te realiseren. Hoewel de oud-Ajacied populair is bij de aanhang, beseft hij dat er een grote druk op zijn schouders rust. Zwamborn, vóór de wedstrijd tegen Veendam: ,,Natuurlijk is er een bepaalde spanning bij me, zeker omdat we de eerste competitiewedstrijd tegen FC Zwolle met 4-3 verloren. Maar de supporters scanderen mijn naam, dat is wel prettig werken.'' Over het publiek: ,,Toen Ron Spelbos hier trainer was, volgden we samen de cursus coach betaald voetbal. Toen was Spelbos zeer te spreken over de NAC-aanhang. Het publiek in Breda wil opportunistisch voetbal zien, dan is de sfeer meteen goed en mag je ook een keertje verliezen. Ze vinden het geweldig als je bij een 2-0 voorsprong nog probeert er 3-0 van te maken. De mensen hier zijn gelukkig niet zo verwend als de Ajax-supporters: die willen niet alleen leuk voetbal, maar ook nog winnen.'' Voor Zwamborn is de goede sfeer in het nieuwe stadion niet verwonderlijk: ,,De mensen zijn gek van de club. Op de Open Dag heb ik vijf kwartier lang handtekeningen staan uitdelen. Voetbal leeft hier enorm, het lijkt af en toe Italië wel.''

De wedstrijd tegen Veendam werd zaterdag inderdaad onder Italiaanse omstandigheden afgewerkt. Niet alleen vertoont het NAC-stadion grote gelijkenis met het Luigi Ferraris-stadion in Genua, ook de supporters gedroegen zich hetzelfde als Italiaanse tifosi: ze reageerden emotioneel na elke arbitrale beslissing, bleven hun team fanatiek aanmoedigen tot de laatste minuut en sprongen ritmisch op en neer, onderwijl N-A-C scanderend. De aanhangers hadden overigens genoeg reden tot vrolijkheid, want NAC speelde met het arme Veendam. Hoewel de Bredase verdediging een broze indruk maakt, was het optreden van de eredivisiewaardige aanval voldoende voor de 5-0 zege. Het spitsenkoppel Simons-Arveladze, aan de flanken bijgestaan door de halfspelers Stewart en Gudelj, was onhoudbaar voor de Veendam-defensie. Het is duidelijk: als NAC dit seizoen zijn normale niveau haalt, wordt het zonder twijfel kampioen van de eerste divisie. En kan Tilburg zich weer opmaken voor twee confrontaties met de Parel van het Zuiden.