Aanklager massaproces treedt terug

De aanklager in de Braziliaanse zaak tegen 150 leden van de militaire politie die ervan worden beschuldigd in april 1996 met voorbedachte rade een slachting te hebben aangericht onder landloze boeren, heeft zich teruggetrokken. Dit kan betekenen dat het massaproces in Belém minstens een half jaar vertraging ondervindt.

Aanklager Aurelio Nascimento verliet de rechtzaal vrijdag, toen duidelijk werd dat de drie officieren die bevel hadden gegeven tot de slachting vrijuit zouden gaan. Hij had gevraagd om het proces ongeldig te verklaren en de agenten tegen wie een aanklacht is ingediend voorlopig te schorsen. De 150 agenten die in deze zaak zijn aangeklaagd, zijn nog altijd in actieve dienst.

Toen de rechter de verzoeken niet honoreerde, verliet de aanklager de rechtzaal. Dit weekeinde maakte Nasimento duidelijk de zaak onder de huidige voorwaarden niet langer te kunnen voortzetten. ,,De aanklager trekt zich terug uit dit proces, omdat hij het over fundamentele zaken oneens is.'' Het Braziliaanse openbaar ministerie steunt Nascimento en weigert een vervanger aan te wijzen. Daardoor kan de zaak een half jaar worden opgeschort.

Nascimento heeft zich opgewonden over het feit dat een jurylid de kans kreeg een video-opname van het bloedbad van 1996, waarbij 19 landlozen stierven en honderden gewond raakten, opnieuw af te spelen. Het jurylid wees daarbij met een laseraanwijzer op een rookwolkje uit de aanstormende menigte van 2.500 landlozen, wat volgens hem bewees dat een betoger als eerste op de politie had geschoten. De aanklager kreeg daarna van de rechter niet de gelegenheid dit te pareren, omdat hij zijn slotpleidooi al had uitgesproken.

Na de vrijspraak van drie leiders van de militaire politie, die volgens de aanklager in loondienst van lokale grootgrondbezitters de landlozen hadden laten afslachten, zouden de komende maanden nog 147 manschappen voorkomen. Dat zij schuldig zouden worden bevonden, lijkt na de vrijspraak van hun commandanten hoogst onwaarschijnlijk. De jury bleek het met de verdediging eens dat individuele verantwoordelijkheid moet worden vastgesteld voor moorden en mishandelingen, wat gezien de hectiek van dat moment vrijwel onmogelijk is. Bovendien hebben de deelnemende agenten hun naamplaatjes indertijd verwijderd en de serienummers van hun dienstpistolen gevijld om herkenning te voorkomen. De aanklager wilde dan ook dat ze collectief worden veroordeeld.

De vrijspraak van de drie politie-officieren heeft grote verontwaardiging gewekt in Brazilië. Zelfs de Braziliaanse president Cardoso ging dit weekeinde in op het vonnis. ,,Ik hoop dat werkelijk wordt onderzocht wie verantwoordelijk was. Ik kan niet zeggen wie verantwoordelijk was, maar het moet toch iemand zijn'', zei Cardoso. De videotape van de slachting wordt keer op keer afgespeeld op Braziliaanse tv-stations. (Reuters)