Rompslomp hindert gehandicapte reiziger

Voor gehandicapten was het openbaar vervoer de laatste maanden een chaos. Alle betrokken partijen hebben gisteren plechtig beterschap beloofd.

Het idee is goed. Als gehandicapte met één telefoontje je reis per openbaar vervoer kunnen regelen. Niet langer afhankelijk zijn van goedwillende familie of te laat arriverende taxibusjes om bij het station te komen. Niet langer onzeker hoeven te zijn of er op het station iemand te vinden is die kan helpen bij het in- en uitstappen, maar van deur tot deur kunnen rekenen op begeleiding. Extra service, maar zonder extra kosten.

Sinds 1 juli van dit jaar is dat idee werkelijkheid geworden. Onder de naam Traxx heeft busbedrijf Connexxion (dat tot voor kort VSN heette) een service opgezet die het ouderen en mensen met een handicap mogelijk moet maken om via het openbaar vervoer heel Nederland door te reizen. De opdracht is verleend door het ministerie van Sociale Zaken, dat begin dit jaar hiervoor een openbare aanbesteding heeft uitgeschreven. Als tegemoetkoming in de kosten heeft het ministerie een jaarlijkse bijdrage van 57 miljoen gulden voor dit vervoersproject beschikbaar gesteld. De reizigers zelf hoeven niet meer te betalen dan het reguliere openbaarvervoerstarief.

Van het rooskleurige visioen dat gehandicapten en ouderen vanaf nu net als `gewone' reizigers zonder al te veel rompslomp de bus en trein kunnen nemen, is nog niet veel terechtgekomen. Bij de Gehandicaptenraad en de brievenpagina's van de kranten stroomden deze zomer al direct na aanvang van Traxx de klachten binnen: over veel te hoge prijzen, over omslachtige routes, over onvindbare assistenten op de stations en over te weinig service bij de door Traxx ingeschakelde vervoersbedrijven. Voor een oversteek van de Westerschelde berekende de Traxx-computer een prijs van 670 gulden, voor een ritje van Gouda naar Zoetermeer (tien minuten met de sneltrein) kwam dezelfde computer uit op een reistijd van anderhalf uur.

Hoewel Traxx direct beterschap beloofde, en de fouten weet aan `kinderziektes' in het systeem, bleek het vertrouwen van de mindervalide reizigers in Traxx ernstig gekelderd. Een brief van de Nederlandse Spoorwegen gooide eind juli olie op het vuur. In die brief liet het spoorbedrijf weten dat per 1oktober de bestaande reizigersservice aan treinpassagiers met een handicap (vooral rolstoelgebruikers) op tweehonderd stations zou worden afgeschaft. Reden: de overheveling door het ministerie van Sociale Zaken van de vergoeding voor die begeleiding naar Traxx. De Gehandicaptenraad sloeg direct publicitair alarm over de aankondiging van de NS, omdat de Raad vreesde dat zijn achterban hierdoor tussen wal en schip zou raken. Geen of onvoldoende service van Traxx – dat nu nog slechts op zestien stations actief is – en geen begeleiding meer door medewerkers van de NS.

De Spoorwegen, die zich door alle negatieve publiciteit te kijk voelden gezet, kondigden vorige week aan dat zij het eigen systeem van gehandicaptenvervoer zullen handhaven totdat Traxx de begeleiding naar behoren heeft overgenomen. Wel verwees de woordvoerder fijntjes naar het feit dat de NS dit op basis van vrijwilligheid doet. Als er al sprake is van chaos in het gehandicaptenvervoer, stelt de NS, dan ligt de schuld daarvoor niet bij de Spoorwegen maar bij het ministerie van Sociale Zaken. Dat heeft er immers voor gekozen om het gehandicaptenvervoer bij een andere partij onder te brengen.

Gisteren is tussen Traxx, de NS, de Gehandicaptenraad, de Federatie van Slechtzienden- en Blindenbelang en de NEBAS (bond voor mindervalide sporters) uitvoerig overleg geweest op het ministerie over de manier waarop het gehandicaptenvervoer verbeterd kan worden. Eerder had Traxx al beloofd dat er een beter systeem zal komen voor de berekening van prijzen en het vaststellen van de reisroutes, dat de gehandicapte reizigers zelf kunnen bepalen met welk vervoermiddel ze willen reizen en dat de begeleiders beter worden geschoold in het omgaan met de hulpbehoevende passagiers.

Hoewel de Gehandicaptenraad tevreden is over de toezeggingen van Traxx en de NS is dat volgens de belangenclub niet voldoende. Traxx levert een reisservice die een aanvulling is op het gemeentelijke vervoer, dat uit de Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG) bekostigd wordt. Hoever die gemeentelijke vervoersplicht precies reikt, is niet duidelijk. De Gehandicaptenraad wil het kabinet en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hier snel uitsluitsel over geven, zodat ook helder wordt waar de begeleiding door Traxx dient te beginnen.

De belofte gisteren van de ministers Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) en De Vries (Sociale Zaken) dat op termijn alle struikelblokken in het openbaar vervoer voor hulpbehoevende reizigers moeten worden opgeheven, is door de Raad enthousiast ontvangen. ,,Reizen zonder belemmeringen, of dit nu per trein, auto of bus gebeurt, is een voorwaarde om als volwaardig burger aan de samenleving te kunnen deelnemen'', aldus de Gehandicaptenraad.