Indië in de vitrine II

Remco Raben, geciteerd door Mark Duursma in NRC Handelsblad van 9 Augustus '99: ,,`Oba kwam op eigen initiatief naar Amsterdam met twee vrienden, onder wie Nobuo Ikegami, voormalig kampcommandant van het Sumatraanse kamp waar schrijver Rudy Kousbroek geïnterneerd was.'(-) Kousbroek, omstreden in veteranenkringen vanwege zijn relativering van het kampleed, schreef dat het NIOD geen contact met hem had opgenomen. Onzin, volgens Raben. `Net als alle andere relaties van het NIOD heeft Kousbroek een uitnodiging ontvangen. We wilden hem niet als spreker, omdat we eens een ander geluid wilden horen. De reacties op zijn standpunt, dat ik overigens deel, zijn volledig uitgekristalliseerd, dat is niet zo interesant meer. Zijn reactie lijkt me een geval van gekwetste ijdelheid.'''

En daarna nog eens, op 13 Augustus '99: ,,Mr Ikegami is geheel op eigen initiatief en op eigen gelegenheid naar Nederland gekomen en heeft het congres `Beelden van de Japanse bezetting van Indonesië' en de opening van de daraan verbonden tentoonstelling bijgewoond, tezamen met nog een paar honderd andere belangstellenden. Deze hadden, net als Rudy Kousbroek, een folder met de aankondiging en het programma van het congres ontvangen.'' Ondertekend David Barnouw, voorlichter NIOD.

Welnu, in mijn bezit is een fotocopie van een brief gericht aan deze zelfde Mr Ikegami, met briefhoofd Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie, `Our reference 982183\CT\ma\' en gedateerd Amsterdam 19 August 1998, waarin uitvoerig de voorgenomen tentoonstelling wordt beschreven die nu, een jaar later, in het Rijksmuseum is te zien. Ik citeer uit die brief:

,,An important part of the exhibition will be the presentation of the personal story of Japanese, Dutch and Indonesians on their experiences during the Japanese military administration of Indonesia.(-) Our request to you is whether you are able and willing to co-operate with us in our program for the exhibition. We are interested in your personal story because you were a camp commander of an internment camp for Dutch men in Indonesia during the war.'' Ondertekend: Dr Elly Touwen-Bouwsma, Head Information & Documentation.

De ontkenningen van Remco Raben en David Barnouw zijn dus eenvoudig bezijden de waarheid en datzelfde geldt vermoedelijk ook voor die uitnodiging. Het mag waar zijn dat `een paar honderd belangstellenden een folder met aankondiging van het congres' hebben ontvangen, maar ik niet.

Het zal intussen ook duidelijk zijn dat het daar helemaal niet om gaat; het bevreemdende van de hele gang van zaken is niet een kwestie van folders en ook niet van gekwetste ijdelheid, of in elk geval niet de mijne. Voor mij was het een grote genoegdoening te constateren dat de tentoonstelling in het Rijksmuseum in grote lijnen overeenstemt met de opvattingen die ik, tegen de officiële standpunten in en helaas soms tot grote woede van een deel van de Indische gemeenschap, al sinds de jaren '70 heb verdedigd.